نير اعظم در شناخت نبض و انواع آن ( فارسى ) — الصفحة ٦٦

جنس ششم مأخوذ از ملمس نبض

جنس ششم مأخوذ از ملمس نبض

جنس ششم مأخوذ از ملمس نبض

و اين نيز سه صنف است ، يعنى حارّ و بارد و معتدل ؛ هرچند به حسب غلبهء كيفيات اربعه و اعتدال آن‌ها قياس مقتضى آن است كه شش قسم باشد ، ليكن دو كيفيّت انفعاليه را معتبر نداشته‌اند ، به واسطهء آنكه :

* رطوبت اگر در تجويف رگ باشد ، پس اين رجوع به جنس امتلاء و خلاء نمايد .

* و اگر داخل به جرم رگ بود به حيثيّتى كه لينت جرم او نمايد ، پس اين رجوع كند به جنس قوام آلت .

* و همچنين يبوست اگر غالب بود ، صلابت واجب كند و رجوع به جنس قوام نمايد .

* و كذا ، معتدل بينهما نيز رجوع به اجناس مذكوره مىنمايد .

اما كيفيّت بدن « 1 » [ و ] ملمس شريان آن است كه :

* اولا ، دست بر موضعى از ساعد ( غير موضع شريان ) نهند . پس ، هرگاه كيفيّت او محسوس گردد و نسبت او به كيفيّت معتدل مزاج معلوم شود ، دريافت كنند مقدارى كه مستحقّ است بنا بر كيفيّت موضع

( 1 ) . ( در نسخه ) : و بدن .