نير اعظم در شناخت نبض و انواع آن ( فارسى ) — الصفحة ٤٧

اوّل ، قوى است

جنس دوم مأخوذ از كيفيّت قرع عرق اصابع را

جنس دوم مأخوذ از كيفيّت قرع عرق اصابع را

و اين سه نوع است . زيرا كه قوّهء محركهء نبض يا قوى باشد يا ضعيف و يا متوسط .

پس :

اوّل ، قوى است

اوّل ، قوى است

و او آن است كه به قوّت قرع كند به سر انگشتان در وقت انبساط و هرچند رگ را به انگشتان بفشارند حركت او باطل نگردد ، بلكه انگشتان را از خود دفع نمايد .

و اين دلالت مىكند بر شدّت قوّه حيوانى كه محرّك شريان است . چه ، هرگاه محرّك در كمال قوّت باشد ، متحرّك آن نيز قوى مىباشد .

[ و ] بالجمله ، سببش قوّت قوّه است فقط . اما به قول جالينوس در سبب اين نبض باوجود قوّت قوّه مطاوعت آلت نيز شرط است ، زيرا كه نزد او صلابت آلت مضعّف « 1 » قوّه است ؛ به سببى كه در نوع اوّل از قسم هشتم نبض مركّب ثنايى بيايد .

راقم گويد كه :

* اگر وجود شرط مذكور در اين نبض ضرورى بودى ، اجتماع نبض قوى با صلب امكان نداشتى .

( 1 ) . مضعّف : ضعيف‌كننده .