ولايات دارالمرز ايران ( گيلان ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٥
ناصر الحق ابو محمد حسن معروف به الاطروش پسر على بن حسن بن زيد
و برادرش محمد جانشين او گرديد . داماد حسن بن زيد به نام سيد ابو الحسن كه طرف توجه مردم بود مغلوب گرديد و باليشام ديلمى زندانى گرديد و به سارى فرستاده شد و از آن ببعد ديگر كسى از آنان خبرى نشنيد . سيد محمد بن زيد 16 سال سلطنت كرد و در 287 هجرى ( 900 ميلادى ) وفات يافت .
ناصر الحق ابو محمد حسن معروف به الاطروش پسر على بن حسن بن زيد
ناصر الحق ابو محمد حسن معروف به الاطروش پسر على بن حسن بن زيد
وقتى كه قواى سامانيان داخل طبرستان گرديد ناصر الكبير به ديلمان و از آنجا به دعوت مردم گيلان به آن سرزمين رفت و آنها با او متحد گرديدند و بسيارى از مردم گيلان و ديلمان نسبت به او سوگند وفادارى ياد كردند و گروهى از زرتشتيان نيز تحت تأثير او به اسلام گرويدند .
كماجى
Komaji
حاكمى كه از طرف سلطان خراسان حكومت مىنمود در سال 287 هجرى ( 900 ) مرد و يا به قتل رسيد . ناصر الحق براى مقابله با اسمعيل بن احمد سامانى به طرف آمل لشكر كشيد ، ولى شكست يافت و عدهء كثيرى از سپاهيانش از جمله امير فيروزان اشكورى و امير كاكى گيلانى به قتل رسيدند . ناصر الحق به جانب گيلان عقب نشست و در آنجا مدت 14 سال وقت خود را به مطالعه و بررسى و ارشاد گذراند . وقتى كه محمد بن صعلوك به آمل آمد و به حكومت رويان منصوب گرديد ، مردم گيلان و ديلم از سيد تقاضا نمودند تا به فتح طبرستان بشتابد . سيد ناصر محمد بن سالوك را شكست داد و در آمل مستقر گرديد و در حدود سال 304 هجرى ( 917 ميلادى ) وفات يافت .
او چهار پسر داشت : محمد كه در جوانى درگذشت - على الشعير - احمد ابو الحسين و جعفر ابو القاسم . از سه تن آنها بازماندگانى ماند كه مدتها در گيلان و ديلمان حكومت داشتند .
احمد بن ناصر الحق امامى مذهب بود و يكى از پسرانش به نام ابو جعفر محمد در ديلمان ، و ديگرى به نام ابو محمد الحسن كه النقيب خوانده مىشد