ولايات دارالمرز ايران ( گيلان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٠
لاهيجان كنونى
جريب زمين را كه بعدها سبزه ميدان ناميده شد به زمين چوگان بازى تبديل نمودند و اطراف آن درخت كاشتند .
قطب الدين لاهيجى مؤلف محبوب القلوب به حريق سال 1058 هجرى ( 1648 ميلادى ) اشاره مىكند كه در آن خانه‌اش در ميان شعله‌هاى آتش ويران گرديد و از انهدام كتابخانه‌اى كه داراى 600 جلد كتاب بود اظهار تأسف مىكند . او در مورد زمين لرزه‌اى در روز چهار شنبه عيد قربان سال 1088 هجرى كه هنگام نماز صبح روى داد و در حدود ده ساعت طول كشيد اشاره نموده مىنويسد كه تمام مساجد مخصوصا مسجد جامع و مناره‌ها و مقبره‌ها و ضريحهايشان و حمامها و پلهاى بيشمارى ويران شده است . روسها در طول مدتى كه گيلان را اشغال كرده بودند دو قصر در لاهيجان بنا كردند و اطراف شهر خندقى كشيدند . بعدها لاهيجان موقعيت خود را از نظر اينكه مركز حكومت بيه پيش بود از دست داد و اين ناحيه با بيه پس در تشكيل ايالت و حكومتى كه مركزش در رشت باشد متحد گرديد . لاهيجان بعد از مرگ ابراهيم ميرزا در سال 1749 ميلادى وسيلهء عمارلوها غارت گرديد و طاعون سال 1830 و حريقهاى وحشتناك 21 صفر 1258 هجرى « 1 » آن را به مصيبت و اندوه و ويرانى كشاند .
لاهيجان كنونى
لاهيجان كنونى
شهر لاهيجان در ساحل راست پرده سر
Porde Sar
يا لنگرود و 12 كيلومترى شهر لنگرود و 45 كيلومترى
( 1 ) - قطعهء زير را كه وسيلهء آقاى مطلق زاده كارمند آموزش و پرورش لاهيجان از يك جنگ خطى استنساخ شده آقاى شيخ صادق لاهيجانى در مورد آتش‌سوزى لاهيجان سروده است و مادهء تاريخى براى اين حريق مىباشد . بيست و يكم ز ماه صفر سال لوى ئيل * وقتى كه آفتاب جهان برج دلو بود آتش بسان صاعقه در لاهجان فتاد * سوزاند بس عمارت اشراف با وجود چندين بناى خوب و عمارات باشكوه * در ساعتى بسوخت كه از وى نماند دود تاريخ وى سؤال ز مفتى شهر شد * گفتا ( نعوذ باللّه من النار باد دود )