فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨٨
آذيش
حاضر است
آذربو و آذربويه
آذربو و آذربويه
كل اشنانست كه زردرنك و بدان رخت و لباس شويند
آذربهرام
آذربهرام
نام آتشكده سيم است
آذرپيرا
آذرپيرا
خادم و حافظ آتشكده را كويند
آذرخرداد
آذرخرداد
آتشكده پنجم است و كويند خرداد نام مؤبدى بوده و او ساخته و نام خود بر آن نهاده فرخى كفته شعر
همه بيابان زان روشنائى آكه شد * چو جان آذرخرداذ آذرخرداد ؟ ؟ ؟
آذرخرين
آذرخرين
نام آتشكده ششم است
آذررخش
آذررخش
بضم ذال و خا و سكون را و شين نام روز نهم از ماه آذر و پارسيان در اين روز مانند مهركان عيد مىكرده‌اند و بمعنى آتش آسمانى كه به عربى صاعقه خوانند در شرفنامه آمده و بتركى يلدرم كويند
آذر زردشت
آذر زردشت
نام آتشكدهء هفتم است از هفت آتشكده كه مرقوم افتاد عسجدى مروزى كفته
برخيز و برافروز هِلا قبلهء زردشت * بنشين و برافكن شكم قاقم بر پشت
آذرشب و آذركشب
آذرشب و آذركشب
نام فرشته و سروشى است تند و تيزتر از سروشان ديكر كه هميشه موكل بر آتش است و برق را نيز كويند معنى تركيبى آن آتش جهنده است فردوسى كفته شعر
چه بر ساخت كار اندر آمد باسب * هميتاخت برسان آذركشب
آذرشين
آذرشين
مخفّف آذرنشين بوده و آذرشب نيز كفته‌اند و بمعنى سمندر كه در آتش نمىسوزد نيز درست مىآيد منوچهرى در صفت اسب ممدوح كفته ع همچو آذرشين در آتش همچو مرغابى بجو
آذرفروز
آذرفروز
و آذرافروز و آذرافزا ظرفيست بهيئات كلّه آدمى و سوراخ تنكى دارد چون آن را كرم كنند و ميان آب فرو برند آب را به خود كشد و چون بر كنار آتش نهند بخارى از آن برآيد كه آتش افروخته كردد و نام مرغى كه آتش افروزد و آن را ققنس كويند خاقانى كفته شعر
منم آن مرغ كاذرافروز * خويشتن را در آذر اندازد
آذركون
آذركون
نوعى از شقايق كه كنارهاى آن سرخ و ميانش سياه و معنى تركيبى آن آتش‌رنك و آتش‌مانند قطران تبريزى كفته شعر
ز خون ولف ؟ ؟ ؟ همه‌روزه دو ديده و دل من * يكى به آذر ماند يكى بآذركون
و آن را آذريون نيز كويند
آذركيوان
آذركيوان
نام حكيمى فاضل بوده از اهل پارس از كرده سپاسيان و آذر هوشنكيان كه از استخر فارس بصفهان رفته تحصيل علوم كرده بامير ابو القاسم فندرسكى معاصر و معاشر مىبوده پس به سفر هندوستان رفته رياضات كشيد و جمعى پيروان بهم رسانيد پس از هشتاد و هشت سال دركذشت جام كيخسرو كتابيست در نظم و نثر او سلوك و سير خود را در او بيان كرده براى پسر خود كيخسرو نام نكاشته
آذركيش
آذركيش
بمعنى آتش‌پرست و دين آتش‌پرستى است
آذرماه
آذرماه
نام ماه نهم است از سالهاى شمسى و آن مدّت بودن آفتابست در بروج قوس حكيم ازرقى هروى كفته شعر
دست آذرمه از كمان هوا * تيرها زد چو ناوك دلدوز
آذرنك
آذرنك
به وزن لاله رنك بمعنى روشن و نورانى و در اصل آذر رنك يعنى برنك آتش بوده به قانونى كه در فرس متداولست يك را را حذف كرده‌اند
آذرنوش
آذرنوش
نوش آذر است و آن نام آتشكدهء دويم از آتش كدهاى هفتكانه پارسيان بوده
آذر هوشنك
آذر هوشنك
نام اولين پيغمبر پارسيان بوده كه او را مه‌آباد مىكفته‌اند و پيروان او را آذر هوشنكيان و مه‌آباديان مىناميده‌اند و او بيش از هوشنك شاه بن تهمورس ديوبند بوده و اين طايفه را آذريان نيز كويند
آذون
آذون
به وزن هامون بمعنى آن‌چنان باشد چنان كه ايدون بمعنى اين‌چنين مؤلف كويد آذون تصحيف مىنمايد برهان اندون را كه آن‌چنان معنى كرده غلط خوانده فرّخى كفته شعر
بخشش او را وفا نداند كردن * ماندهء اسكندر و نهادهء قارون
خواسته چونان دهد كه كوئى با شرم * روى كه ايدون كند ز شرم و كه اندون
آذيش
آذيش
بكسر ثالث در برهان بمعنى چوب آستانه نوشته و سهو كرده سامانى نيز چنين نوشته و اين بيت انورى را شاهد