فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨٥
اخكر
نمايش پنجم در الف ممدوده با خا
نمايش پنجم در الف ممدوده با خا
آخ
آخ
آفرين بود
آخال
آخال
چيزهاى افكندنى بيكار مانند خس و خاشاك و روفته جاروب و پوست ميوها و عموم خاكروبه حكيم ناصر خسرو علوى كفته شعر
آن جاه و جلالى كه بمالت بود امروز * آن سوى خردمند نه جاه است و نه اجلال
جاهى و جلالى كه بصندوق درونست * جاهى و جلاليست كران‌سنك و پر آخال
حكيم قطران تبريزى واضح‌تر كفته شعر
اى مشك‌فشان زلفين اى غاليه كون خال * با هرد بود غاليه و مشك چو آخال
آختن و آخته و آهخته و آهيخته
آختن و آخته و آهخته و آهيخته
كشيدن و كشيده همچنين آخته و آهنكيدن نيز به همين روش شواهد بسيار دارد و معروفست شيخ سعدى شيرازى كفته شعر
اى كه شمشير جفا بر سر ما آختهء * صلح كرديم كه ما را سر پيكار تو نيست
آخر
آخر
جاى علف خوردن اسبان و استخوان بالاى سينه به زير كردن را نيز كويند نزارى قهستانى كفته شعر
بزد بر آخر كردن چنانش * كه بكذشت از بغل آب روانش
و آخور با واو جاى علف اسبان
آخريان
آخريان
با خاى معجمه موقوف و راى مكسور و ياى تحتانى متاع و كالاى و قماش خوب كزيده را كويند عسجدى كويد شعر
آخريان خرد سفته فرستم بدوست * هيچ ندارم ديكر چون دل و جان نزد اوست
و بفتح الف و بيمد نيز آمده
آخسمه
آخسمه
بضم سين بىنقطه و فتح ميم به وزن صاف شده بوزه را كويند و آن شرابيست كه از جو و ارزن و برنج و امثال آن سازند و اقسما معرب آنست و بعضى بتقديم ميم بر سين دانسته‌اند و برخى بشين منقوطه كفته‌اند
آخسيكت و آخسى
آخسيكت و آخسى
نام شهريست از فرغانه تركستان كه مولد اثير الدّين شاعر است و آن را بيمد نيز صحيح دانند چنان كه خود كفته شعر
آنم كه حسد برد بر امروز ديم * جانم خردم دلم ندانم كه چيم
چون پرسيدى با تو بكويم كه كيم * استاد سخن اثير اخسيكتيم
آخش
آخش
به وزن آتش و فتح ثالث قيمة و بهاى چيزها و قيمة ارزش آمده فخرى كويد شعر
در سلك مدحت تو بنكر چه در كشيديم * درّى كه هست آن را صد نيم ملك آخش
ديكر نام موبدى بوده كه مادهء آخشيجان را پروردكار مىدانسته و آخشيان پيروان اويند و در دبستان آمده
آخشيج و آخشيجان
آخشيج و آخشيجان
اين لغة بمدّ و غير مد و كسر شين و جيم تازى بمعنى ضدّ و مخالفست و بدين جهت عناصر اربعه را آخشيجان كويند شعر
بخواهد كجا ساز لشكر بسيج * بهم مويه آرند چار آخشيج
حكيم سنائى كفته شعر
آخشيجان و كنبد دوّار * مردكانند زندكانى خوار
اخسيكتى كفته شعر
ز عزم و خرم تو يابد دو آخشيج اثر * هوا شتاب و عجول و زمين درنك و صبور
آخشيك و آخشيكان
آخشيك و آخشيكان
به همان معنى است و آن را اخشجان و اخشكان با اوّل مفتوح و ياى محذوف نيز كفته‌اند چنان كه اثير الدّين كفته ع ز شش جهات و ز چار اخشجان توئى مقصود
آخشيجىسرا
آخشيجىسرا
جهان عناصر يعنى دنيا را كويند
نمايش ششم در الف غير ممدوده با خاء معجمه
نمايش ششم در الف غير ممدوده با خاء معجمه
اخ
اخ
بمعنى آفرين باشد
اخ اخ
اخ اخ
به وزن و معنى وه‌وه خوش‌خوش
اختر
اختر
رايت و علم را كويند و بمعنى بخت و طالع و ستاره و فال نظامى كويد شعر
بسا فال از سر بازيچه برخواست * چه اختر مىكذشت انفال شد راست
اخترستان
اخترستان
نام كتابيست در نجوم اختر شمر و اخترشناس منجّم را كويند
اختركاوان
اختركاوان
مخفف اختركاويانست و در حروف كاف فارسى نوشته خواهد شد
اخته
اخته
به وزن تخته بمعنى ادبى ؟ ؟ ؟ خايه بيرون كشيده باشد
اخجسته
اخجسته
آستان در خانه را كويند
اخدر
اخدر
برادرزاده را كويند
اخروش
اخروش
خروش
اخريان
اخريان
بر وزن پرنيان متاع و كالا
اخمسه
اخمسه
شراب ارزن و جو
اخسى
اخسى
همان اخسيك كه اخسيكت باشد
اخش
اخش
قيمت و بها
اخشيج و اخشيك
اخشيج و اخشيك
ضد مخالف و عناصر
اخكر
اخكر
با كاف فارسى بر وزن اخدر در برهان بمعنى پارهء آتش نوشته تحقيق آنست اخكر انكشت افروخته است يعنى زغالى كه آن را روشن