فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨٢١

عدّه‌دار بكر

خورشيد

شمع عالم‌تاب و شمع مزعفر و شمع فلك

شمع عالم‌تاب و شمع مزعفر و شمع فلك

همه كنايه از آفتاب است

شمع يهودىوش

شمع يهودىوش

كنايه از شرابست

شنقار شدن

شنقار شدن

كنايه از مردن پادشاه تركستان است و اين نيز تركيست

شير شرزه غاب

شير شرزه غاب

على بن ابي طالب عليه السّلام‌ست

حرف صاد

حرف صاد

صاحب جوزا

صاحب جوزا

كنايه از عطارد چه برج جوزا خانه اوست

صاحب خاطران

صاحب خاطران

كنايه از شاعران و اهل سخن

صاحبخانه

صاحبخانه

كنايه از حاجب و ايلچى و قاصد

صاحب خطران

صاحب خطران

ملوك و سلاطين

صاحب سفران افلاك

صاحب سفران افلاك

سبعه سياره

صاحب سنك

صاحب سنك

مردمان باوقار

صاحب عين دبران

صاحب عين دبران

كنايه از برج ثور

صاحب كف بيضا

صاحب كف بيضا

كنايه از حضرت موسى

صاع زر يوسف

صاع زر يوسف

كنايه از آفتاب

صاع جواهر

صاع جواهر

كنايه از آفتاب است

صبّاغ تنكار

صبّاغ تنكار

كنايه از ماه كه قمر باشد

صبح روان

صبح روان

كنايه از جوانان باشد

صبح ملمّع نقاب

صبح ملمّع نقاب

كنايه از صبح كاذب چنان كه خاقانى كفته

زد نفسى سر به مهر صبح ملمّع نقاب

صبح نشينان

صبح نشينان

كنايه از صبح خيزان

صحراى سيم

صحراى سيم

كنايه از صبح صادق

صحراى قدسى

صحراى قدسى

كنايه از لاهوت كه ملكوت سموات باشد

صحن دو رنك

صحن دو رنك

كنايه از دنيا و عالم سفلى

صحن سيم

صحن سيم

كنايه از قرص ماه و صفحه كاغذ سفيد است

صفحهء سحر

صفحهء سحر

كنايه از صبح كاذب صدف آتشين كنايه از روز

صدف صد و چهارده عقد

صدف صد و چهارده عقد

كنايه از قرآن كه صد و چهارده سوره دارد

صدف فلك

صدف فلك

فلك اعظم

صدف مشكين

صدف مشكين

كنايه از آسمان

صدف هزار بيدق

صدف هزار بيدق

كنايه از ستارها

صرّاف خزان

صرّاف خزان

كنايه از فصل خزان انورى كفته

كرنه صرّاف خزان كيسه‌فشان رفت ز باغ * چون چمنها ز ذهابش همه يكسر ذهب است

صرصر كوه پيكر

صرصر كوه پيكر

كنايه از اسب و شتر قوى

صرع ستاركان

صرع ستاركان

لرزش و چشمك زدن آنها وقت صبح و غروب

صرف بيجاده رنك

صرف بيجاده رنك

كنايه از شرابست

صرفه بردن

صرفه بردن

پيشى كرفتن و نفع بردن

صف تيغ

صف تيغ

دو طرف تيغ و آن را صفحه تيغ نيز كويند

صف خاصّه

صف خاصّه

كنايه از پيغمبران

صفرا كردن

صفرا كردن

خشم كردن

صفر كردن

صفر كردن

بكسر خالى كردن

صور صبحكاهى

صور صبحكاهى

آه سحرى

صور نيمشبى

صور نيمشبى

آه نيمشبى و آن را صور سحركاهى نيز كويند صور صبحكاهى نيز همانست خاقانى كفته

بصور صبحكاهى بر شكافم * صليب روزن اين بام خضرا

همو كفته

بصور نيم‌شبى در شكن رواق فلك * بناوك سحرى بر شكن مصاف قضا

حرف طاء

حرف طاء

طارم اخضر

طارم اخضر

و فيروز و نيلكون يعنى آسمان و همچنين طاس آبگون

و طاس گون

و طاس گون

كنايه از آسمانست

طاس زر

طاس زر

كنايه از آفتاب است

طاق ازرق

طاق ازرق

و طاق بازيچه رنك و طاق خضرا كنايه از فلك و آسمان

طاق بر نهادن

طاق بر نهادن

فراموش كردنست و ترك نمودن

طاق لاجوردى

طاق لاجوردى

و طاق نيلوفرى و طاق كحلى و طاق طارم همه كنايه از آسمانست

طارم ازرق

طارم ازرق

آسمانست شاعر كفته

آب درين خاك معلّق نماند * شرم درين طارم ازرق نماند

طاق نيم خايه

طاق نيم خايه

كنايه از كنبد افلاك است

طاوس فلك

طاوس فلك

كنايه از آفتاب است چنان كه زاغ كنايه از سياهى شب است نظامى كفته

چو طاووس فلك بكريخت در باغ * بكل چيدن بباغ آمد سيه زاغ

طاوس آتش پر

طاوس آتش پر

كنايه از آفتاب است و آن را طاوس مشرق خرام نيز كويند

طاير قدسى

طاير قدسى

كنايه از فرشته چنان كه خواجه حافظ كفته

اى طاير قدسى كه كشد بند نقابت * وى مرغ بهشتى كه دهد دانه و آبت

طبل خوردن

طبل خوردن

كنايه از رميدن

طبل زير كليم پنهان داشتن

طبل زير كليم پنهان داشتن

امرى ظاهر كه مشهور شده باشد

طبل واپس

طبل واپس

كنايه از طبل ماتم

طبيعت‌شناس

طبيعت‌شناس

كنايه از طبيب است

طرف‌دار انجم

طرف‌دار انجم

كنايه از آفتاب

طرف‌دار پنجم

طرف‌دار پنجم

كنايه از مريخ

طرف كرفتن

طرف كرفتن

حمايت كردن

طرّقوزن

طرّقوزن

چوب‌دار و چاوش

طشت زر

طشت زر

كنايه از آفتاب است

طشت نكون

طشت نكون

كنايه از آسمان

طلق روان

طلق روان

كنايه از شراب و عرق

طيلسان مزعفر

طيلسان مزعفر

كنايه از شعاع آفتاب

طيلسان مطّر

طيلسان مطّر

كنايه از شب

طيور سدره

طيور سدره

كنايه از فرشته است

حرف ظاء

حرف ظاء

ظلّ حق

ظلّ حق

كنايه از خليفه و پادشاه

ظلّ زمين

ظلّ زمين

كنايه از شب است

ظلمات ثلاثه

ظلمات ثلاثه

كدورات طول و عرض و عمق عالم سفلى

ظلمتيان

ظلمتيان

ضدّ اهل نور

حرف عين

حرف عين

عاشق خشك و عاشق خسيس و عاشق سك جان كنايه از دنياطلبان

عالم جان

عالم جان

بارىتعالى

عامل طبع

عامل طبع

كنايه از روح حيوانيست

عاريت شش روزه

عاريت شش روزه

كنايه از آسمان و زمين و آنچه در او است

عجوز خشك پستان

عجوز خشك پستان

كنايه از دنيا و زنى كه هركز نزاده

عدّه‌دار بكر

عدّه‌دار بكر

كنايه از شرابى كه هنوز ازو نخورده باشند خم را نيز كويند و