فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨٢٠

شمع ضيا

حصارى كيرد * مى مىخورد و لعل بتان مىبوسد

تا عالم شوريده قرارى كيرد

در باقى شدن

در باقى شدن

تمام شدن و آخر شدن و در باقى كردن نيز به همين معنى است يعنى تمام كردن

در خط شدن

در خط شدن

متغيّر و آزرده شدن

در خط همى شوم ز خط و زلف آن نكار

درويش سلطان دل

درويش سلطان دل

كنايه از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله

درياى اخضر

درياى اخضر

كنايه از آسمان است چنان كه خواجه حافظ كفته

درياى اخضر فلك و كشتى هلال

دست بكيسه و عشق بدروازه

دست بكيسه و عشق بدروازه

كسى كه زر و مال را بهتر از عشق و محبّت بداند

دست صليب كردن

دست صليب كردن

دست بستن پيش مخلوق

دست موسى

دست موسى

كنايه از آفتاب است

دشنه صبح

دشنه صبح

كنايه از روشنى صبحست

دم تسليم

دم تسليم

كنايه از خاموشى و رضا و فرمان‌بردارى

دندان حوت

دندان حوت

كنايه از ان ريزه و اشك چشم

دو خادم حبشى و رومى

دو خادم حبشى و رومى

كنايه از شب و روز

دو طفل پسنديده

دو طفل پسنديده

مردمان چشم و آن را دو طفل نور نيز كويند

دو طفل بر سر زن

دو طفل بر سر زن

كنايه از دو طبل نقاره كه نوازند

دو طفل بين بر سر زنان با يكديكر زارىكنان * مانند طفل موكنان هنكام نزع مادرش

دو طوطى

دو طوطى

دو لب معشوق

دو علوى

دو علوى

كنايه از زحل و مشترى

دو كعبتين

دو كعبتين

آفتاب و ماه

دو هندوى طفل

دو هندوى طفل

دو مردمك چشم

دهان ضيغم

دهان ضيغم

نقطهء اوّل برج اسد است

ديده بانان كبود حصار

ديده بانان كبود حصار

كنايه از كواكب سبعهء سيّاره چنان كه حكيم خاقانى كفته

ديده‌بانان اين كبود حصار * روز كورند يا اولو الابصار

در حرف راء

در حرف راء

رقيبان راز

رقيبان راز

كنايه از عارفان و اصحاب مشاهده

رنك ربيع

رنك ربيع

رواج و رونق بهار

روزهء مريم

روزهء مريم

كنايه از خاموشى و سكوت

روشنان فلك

روشنان فلك

كنايه از ستاركان

روشن قياس

روشن قياس

كنايه از صاحب فراست

روضه رفيع

روضه رفيع

كنايه از بهشت

روضه تركيب

روضه تركيب

قالب آدمى

رومى زن رعنا

رومى زن رعنا

كنايه از آفتاب است

ره انجار روحانى

ره انجار روحانى

كنايه از براق حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است

رهروان ازل

رهروان ازل

طالبان حق و سالكان راه

رهروان سحر

رهروان سحر

كنايه از سالكان شب زنده‌دار بود

در حرف زاء

در حرف زاء

زال بدفعال

زال بدفعال

كنايه از دنيا است و آن را زال رعنا و زال سفيدرو و زال عقيم نيز كويند

زال موسيه و مستحاضه

زال موسيه و مستحاضه

كنايه از دنيا است

زاهد كوه

زاهد كوه

كنايه از خورشيد

زاهد خشك

زاهد خشك

كنايه از عابد بىمعرفت

زرّين صدف

زرّين صدف

كنايه از آفتاب و او را زرّين كاسه و زريّن كلاه نيز كويند

زمزم آتش‌فشان

زمزم آتش‌فشان

كنايه از آفتاب

زنّار ساغر موج

زنّار ساغر موج

پيالهء شراب

زن فعل

زن فعل

كنايه از سبز چادر است

زنكى مزاج

زنكى مزاج

كسى كه هميشه خوشحال باشد

زورق سيمين و زرّين

زورق سيمين و زرّين

كنايه از ماه و آفتاب

زبيق كردن

زبيق كردن

كنايه از نيست و نابود كردن

زير چاق

زير چاق

فرمان‌بردار

در حرف سين

در حرف سين

سايهء ربّ النعيم

سايهء ربّ النعيم

كنايه از خليفه و پادشاه

سايهء ركاب

سايهء ركاب

در حمايت بزركى بودن

سايه و نور

سايه و نور

شب و روز سياه و سفيد

سبكروح

سبكروح

مقابل كرانجان

سبك عنان

سبك عنان

كنايه از تند و تيز

ستارهء قلندران

ستارهء قلندران

كنايه از آفتاب است

سخن زمهرير

سخن زمهرير

كنايه از سخن بيمزه

سدره‌نشينان

سدره‌نشينان

كنايه از ملائكه مقرّب

سر بر خط داشتن

سر بر خط داشتن

كنايه از مطيع بودنست

سرير فلك

سرير فلك

كنايه از بنات النعش

سنبلهء زر

سنبلهء زر

كنايه از منقل آتش است

حرف شين

حرف شين

شاهد فاستقم

شاهد فاستقم

كنايه از حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله

شاهد لعمرك

شاهد لعمرك

هم نيز به همين معنى است

شاه سيّارات

شاه سيّارات

كنايه از آفتابست

شاهد طارم فلك

شاهد طارم فلك

كنايه از آفتاب است حكيم خاقانى كفته

شاهد طارم فلك رست ز ديو هفت سر * ريخت بهر دريچهء اقچه زرّ ششدرى

شاه مربع نشين

شاه مربع نشين

كنايه از خانهء كعبه است

شبان وادى ايمن

شبان وادى ايمن

كنايه از حضرت موسى عليه السّلام چنان كه خواجه حافظ كفته

شبان وادى ايمن كهى رسد بمراد * كه چند سال بجان خدمت شعيب كند

شبديز نقره خنك

شبديز نقره خنك

كنايه از آسمان و شب و روز

شب عنبرين

شب عنبرين

شب تاريك

شب كاينات

شب كاينات

كنايه از عالم كون و فساد است

شبكون عيّار

شبكون عيّار

كنايه از آسمان

شحنه چهارم حصار

شحنه چهارم حصار

كنايه از آفتاب

شحنه چهارم كتاب

شحنه چهارم كتاب

كنايه از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم است

شحنه درياى عشق

شحنه درياى عشق

و شحنه غوغاى قيامت و شحنهء شب و سحر همه كنايه از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است

شحنهء نجف

شحنهء نجف

حضرت امير المؤمنين عليه السلام است

شحنهء شب

شحنهء شب

كنايه از عسس بود

شش روز كون

شش روز كون

كنايه از شش روزى كه دنيا ساخته شده خاقانى در جواب قصيده رشيد الدّين وطواط كه سى و يك بيت او را مدح كفته بود مىكويد طويلهء سخنش سىّ و يك جواهر بود نهادمش ببهاى هزار ديك اسما بسال عمرم از آن بيست و پنج بخريدم شش دكر را شش روز كون بود بها

شمع زرّين لكن

شمع زرّين لكن

كنايه از خورشيد

شمع ضيا

شمع ضيا

كنايه از