فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨٠٦
كاج خورده
ندانمش ز چه پيدا شد اين شكمخوارى
شكنكارى
شكنكارى
كنايه از شكستن بود بطعن ديكرى را
شمشير كوشتين
شمشير كوشتين
كنايه از زبان باشد
شمع سحر
شمع سحر
كنايه از صبح كاذب است
شهدوپاس
شهدوپاس
و شه نيمروز كنايه از پنج چيز است اول كنايه از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به اين اعتبار كه شفاعت كناهكاران امّت را بتمامى تا نيمروز خواهد كرد دويم كنايه از رستم بود و هركه در سيستان است باشد چه نيمروز نام سيستانست سيم كنايه از آفتاب است چهارم كنايه از دل است پنجم كنايه از آدم عليه السّلام است از اين جهته كه در بهشت تا نيمروز بوده كويند كه يك روز آن هزار سال دنيا است
شهكار
شهكار
كنايه از فريب و ادّعاى عظيم است
شيب بلا
شيب بلا
كنايه از دنيا است
شيب بالا
شيب بالا
كنايه از سه چيز است اول كنايه از آسمان و زمين است دويم كنايه از راست و دروغ باشد سيم كنايه از كرم و سرد بود
شيران پولادخاى
شيران پولادخاى
كنايه از دليران و بهادرانست و در بعضى از فرهنكها كنايه از اسبان پر زور مرقوم است
شيرانداز
شيرانداز
كنايه از پستان پرشير است
شيربها
شيربها
كنايه از زريست كه در هنكام عروسى از جانب داماد دهند چنان كه حكيم خاقانى كفته
عروس عافيت آنكه قبول كرد مرا * كه عمر پيش بها دادمش بشيربها
شيردل
شيردل
كنايه از شجاع و دلير است
شيرزده
شيرزده
كنايه از طفلى است كه در عهد طفوليت بواسطهء كمى شير مادر يا دايه ضعيف و لاغر مانده باشد
شير سپهر
شير سپهر
و شير كردون كنايه از برج اسد بود
شير سوار جلد
شير سوار جلد
كنايه از آفتاب باشد باعتبار اينكه برج اسد خانهء او است
شير سيستان
شير سيستان
كنايه از رستم است
شير شنجرف كون
شير شنجرف كون
كنايه از شراب لعلى است
شيرمرد
شيرمرد
كنايه از دو چيز است اول كنايه از دليران و شجاعان بود دويم كنايه از سالكان بود
شيرك كردن
شيرك كردن
دل دادن و دلير كردن كسى را
شيرينكار
شيرينكار
كنايه از مسخره باشد و شخصى است كه سخنان طرفه مىكفته باشد
شيشه باز
شيشه باز
كنايه از دو چيز است اول كنايه از دغا باز و محيل باشد دويم كنايه از آفتاب بود
شيشه خوناب
شيشه خوناب
كنايه از فلك است
شيشه كردن
شيشه كردن
كنايه از بيعقل و احمق باشد
شيشه مه
شيشه مه
كنايه از فلك است و در بعضى از فرهنكها كنايه از ماه مرقوم است
حرف فاء
حرف فاء
فراخدست
فراخدست
و فراخآستين كنايه از مردمان كريم و صاحب همت و بخشنده بود چنان كه شيخ نظامى كفته
فراخآستين شو كز اين سبز شاخ * فتد ميوه در آستين فراخ
فراخدهن
فراخدهن
كنايه از بسياركو و بدزبانست
فراخ رفتن
فراخ رفتن
كنايه از شتاب رفتن بود
فراخرو
فراخرو
با اول مفتوح كنايه از كسى بود كه بعشرت كذراند و هميشه با مردم شكفته برخورد و بشاشت نمايد چنان كه ظهورى كفته
وقت است كه بر پاى هوس بند نهى * در صرفهء وقت كوش بر پند نهى
در طىّ زمان فراخرو چون تو كه ديد * پا بر سر ماه و سال تا چند نهى
فرجامكاه
فرجامكاه
كنايه از قبر باشد چنان كه حكيم فردوسى كفته
بسى دشمن و دوست كردى تباه * كنون بازكشتت بفرجامكاه
فرزند آب
فرزند آب
كنايه از دو چيز است اول كنايه از حيوانات آبى باشد دويم كنايه از حباب است و آن را سواران آب و غوره آب نيز كويند
فرزند آفتاب
فرزند آفتاب
كنايه از لعل و جواهر كانى باشد
فرزينرفتار
فرزينرفتار
كنايه از كجروان و مستانست شيخ اوحدى كفته
بادهكر نخوردهء ز كجا است * كه چو فرزين همى روى چپ و راست
فرزين نهادن
فرزين نهادن
اظهار غلبه در شطرنج
فرس نهادن
فرس نهادن
كنايه از مغلوب شدن
فرش باستان
فرش باستان
كنايه از زمين
فرشتنان
فرشتنان
كنايه از روحانيان بود
فرفر نوشتن
فرفر نوشتن
كنايه از زود زود نوشتن باشد چنان كه حكيم انورى كفته
برداشت كلك و كاغذ و فرفر فروبنشت * بر فور اين قصيدهء مطبوع آبدار
فرمانروا
فرمانروا
كنايه از پادشاه نافذ الامر است
فروزنده خاور
فروزنده خاور
كنايه از آفتاب است
فرو كذاشتن
فرو كذاشتن
كنايه از تقصير كردن و ضايع باشد
فروكش كردن
فروكش كردن
كنايه از اقامت كردن بود
فروماليدن
فروماليدن
كنايه از برچيدن و فشردن بود
فريادخوان
فريادخوان
كنايه از دادخواه و مظلوم است
فروماندن
فروماندن
ملزم و عاجز شدن
فسرده پستان
فسرده پستان
كنايه از زن پير
فسرده بيان
فسرده بيان
كنايه از سخنكوى بيمزه
فسرده دل
فسرده دل
كنايه از سرد دل بيمهر
فكنده سر
فكنده سر
كنايه از مراقب و بمعنى منفعل نيز آمده
فكنده سرين
فكنده سرين
كنايه از شخص چهار زانو و مربع نشسته
فلك آوازه
فلك آوازه
كنايه از بلندمرتبه چنان كه شيخ نظامى كفته
باغ صفا را چو فلك تازه كرد * مرغ سخن را فلك آوازه كرد
حرف كاف
حرف كاف
كاج خورده
كاج خورده
كنايه از دو چيز است اول كنايه از سيلى خورده دويم كنايه از پشت داده چنان كه حكيم انورى كفته
نه چرخ و چرخ ازو