فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٨
سادهدشت
كنايه از طلا است كه از كان بيرون آمده باشد
زرّينكاو سامر
زرّينكاو سامر
كنايه از صراحى شرابست كه به صورت كاو سازند
زرّين نركسه
زرّين نركسه
كنايه از ستاره است چنان كه حكيم خاقانى كفته
در كام صبح از ناف شب مشك است عمدا ريخته * زرّين هزاران نركسه از سقف مينا ريخته
زشتباد
زشتباد
كنايه از غيبت است
زلف بستن
زلف بستن
كنايه از نمودن خود بعاشق و دل عاشق بكمند خود درآوردن بود
زلف زمين
زلف زمين
كنايه از دو چيز است اول كنايه از شب بود دويم كنايه از ان خاكيست كه جوهر آدمى است
زلف و خال
زلف و خال
كنايه از دو چيز است اول معروفست دويم كنايه از آرايش و زينتى است كه در شب زفاف بر روى عروس كنند
زمينپيماى
زمينپيماى
كنايه از دو چيز است اول كنايه از مسافر و سيّاح است دويم كنايه از مساح باشد
زمينجسته
زمينجسته
كنايه از مسافر و سيّاح است
زمين خسته
زمين خسته
كنايه از زمينى است كه شيار كرده باشند يا بسبب آمدوشد مردم بغايت نرم شده باشد چنان كه باندك حركتى غبار برخيزد چنان كه حكيم انورى در صفت اسب خود كفته
نى از غبار خاسته بيرون شدى به زور * نى از زمين خسته برانكيختى غبار
زمين مرده
زمين مرده
كنايه از زمينى است كه در او رستنى نباشد
زمينكوب
زمينكوب
كنايه از اسب و استر و امثال آن باشد
زنبور سرخ
زنبور سرخ
كنايه از اخكر است
زنجيرى و زنجيريان
زنجيرى و زنجيريان
كنايه از ديوانه و ديوانكانست چنان كه شيخ نظامى در صفت مجنون كفته
متوارى راه دلنوازى * زنجيرى كوى پاكبازى
زنخ بر خون زدن
زنخ بر خون زدن
كنايه از خجل شدن باشد
زنخ زدن
زنخ زدن
كنايه از بيهوده كفتن باشد چنان كه امير خسرو كفته
هركه درين پرده مخالف تند * بر دهنش زن كه زنخ مىزند
حكيم انورى كفته
آسمان پنج كمال از خاك عالم بركشيد * تو زنخ مىزن كه در من كنج نقصانى كجاست
زندان خاموشان
زندان خاموشان
كنايه از كور باشد و آن را مرغزن نيز كويند و بتازى قبر خوانند چنان كه حكيم سنائى فرمايد
يكى با چشم دل بنكر درين زندان خاموشان * كه آنجا صد هزاران كس نديمان ندم بينى
زندان سكندر
زندان سكندر
كنايه از دو چيز است اول كنايه از شهر يزد است چنان كه خواجه حافظ كفته
دلم از وحشت زندان سكندر بكرفت * رخت برنبدم و تا ملك سليمان بروم
دوم كنايه از ظلمات است
زن دودافكن
زن دودافكن
كنايه از دو چيز است اول كنايه از شب تاريكست دويم كنايه از ساحره باشد
زنكبار
زنكبار
كنايه از دوات باشد و آن را هندبار نيز خوانند
زنكله روز
زنكله روز
كنايه از آفتاب است
زنهار خوار
زنهار خوار
كنايه از عهدشكن باشد
زودخيز
زودخيز
كنايه از فرمانبردار باشد چنان كه شيخ نظامى كفته
بفرمود تا خازن زود خيز * كند پيل بالا بر او كنج ريز
زودسير
زودسير
كنايه از سه چيز است اول كنايه از شخصى است كه زود از صحبت دلكير شود دويم كنايه از بيفايده است سيم كنايه از بد مزاج باشد
زهدان نهادن
زهدان نهادن
با اول مفتوح كنايه از دو چيز است اول كنايه از عاجز شدن بود در جنك و بحث دويم كنايه از مقر شدن است به سستى و كمفهمى خود
زهديده
زهديده
كنايه از شوخ ديده و خيره بود
زهراب
زهراب
كنايه از دو چيز است اول معروفست دويم كنايه از آبى باشد كه بدان پنير بهبندد
زهرخند
زهرخند
كنايه از خندهايست كه از غايت اعراض و خشم كنند
زهر كردن
زهر كردن
كنايه از تلخ كردن عيش است
زهره شب
زهره شب
با اول مفتوح كنايه از روشنى شب باشد
زهير منع
زهير منع
كنايه از قطرات بارانست
زه برزدن
زه برزدن
كنايه از شيرازه بستن باشد چنان كه شيخ نظامى كفته
دلم را بزنهار زه برزدى * بجادو زبانى كره بر زدى
زيرا ز ميانه
زيرا ز ميانه
كنايه از زبون باشد انورى كفته
اسبى چنان كه دانى زيرا ز ميانه ريز * در كاهلى كه بود نه سكسك نه راهوار
كمال اسمعيل كفته
وانكو نخواست قدر ترا برتر از فلك * كارش چو كار خادم زيرا ز ميانه باد
زيربالا
زيربالا
كنايه از دو چيز است اول معروفست دويم كنايه از خطا و تجاوز بود
زيربر
زيربر
با اول مكسور و ياى مجهول و راى موقوف و باى مضموم براء زده كنايه از دو چيز باشد اول كنايه از كيسه بر است دويم شخصى كه به ظاهر دوست نمايد و در باطن دشمن بود
زير زبان كفتن و زير لب كفتن
زير زبان كفتن و زير لب كفتن
كنايه از پوشيده و آهسته باشد
زير دراز
زير دراز
كنايه از آواز آهسته باشد
زين بر كاو نهادن
زين بر كاو نهادن
كنايه از روانه شدن و رفتن باشد چنان كه مولوى معنوى كفته
شب ماه خرمن مىكند اى روز زين بر كاونه * بنكر كه راه كهكشان از سنبله پر كاه شد
حرف سين
حرف سين
ساخته رنك
ساخته رنك
كنايه از موافقت است
سادهدشت
سادهدشت
كنايه از عالم ملكوت و جبروت است كه مجرد از اجسام است و در