فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٩
در خود كريختن
كنايه از هلال ماه نو است
داغ بلندان
داغ بلندان
كنايه از نشانى كه در پيشانى از كثرت بر ره بسيار بهم رسد
داغ كازران
داغ كازران
كنايه از نشانيست كه از بلاد در كنار پارچه كنند و بشستن دهند تا غلط نشود
داغ شدن
داغ شدن
كنايه از سه چيز است اول كنايه از عيبدار شدنست دويم كنايه از شهرت يافتن باشد سيم كنايه از كهنه شدن بود و از اينست كه كهنه را داغينه كويند
دامن باغى كرفتن
دامن باغى كرفتن
و كوشه باغى كرفتن كنايه از خلوت كرفتن و كوشهنشينى و عيش و عشرت
دامن بدندان كرفتن
دامن بدندان كرفتن
و دامن بدندان كردن كنايه از عجز و فروتنى است و در فرهنكها بمعنى تيز كريختن مرقوم است چنان كه امير خسرو كفته
دلش را خار غم در دامن آويخت * خرد دامن بدندان كرد و بكريخت
شيخ سعدى كفته
بغالبتر از خود مينداز تير * چو افتاد دامن بدندان مكير
حكيم سوزنى كفته
او سركران ما كرد نان من پيش او بر سر زمان * دلها دوان دندانكنان دامن بدندان ديدهام
دامن برفشاندن
دامن برفشاندن
كنايه از ترك نمودن باشد چنان كه حكيم خاقانى كفته
جانفشان در اذرّى و راهكوب و مرد باش * تا شوى باقى چو دامن برفشانى زين و من
دامن خشك
دامن خشك
كنايه از دو چيز است اول كنايه از دامن خاليست دويم كنايه از صلاح باشد
دامن خورشيد
دامن خورشيد
كنايه از دو چيز است اول كنايه از آسمان چهارم باشد دويم كنايه از روشنى خورشيد بود
دامن در پاى افتادن
دامن در پاى افتادن
كنايه از كريختن از روى اضطراب و اضطرار باشد
دامن كشيدن
دامن كشيدن
كنايه از اجتناب نمودن و اعراض كردن بود از چيزى
دامنكير
دامنكير
كنايه از مدعى باشد
دانه چيدن
دانه چيدن
كنايه از دو چيز است اول كنايه از سجده كردن باشد دويم كنايه از كدائى نمودن بود
دانه كردن
دانه كردن
كنايه از پراكنده و پريشان كردن باشد
داونيافتن
داونيافتن
كنايه از نانشستن نقش بمراد باشد چنان كه ظهورى كفته
هجاّم نبرد عيش و خم داو نيافت * در عرصه غم به غير غم داو نيافت
داغ تو اكر چه نقش بسيار نشاند * تا درد دلم نكرد كم داو نيافت
دختر آفتاب
دختر آفتاب
كنايه از شراب انكورست و آن را دختر زر نيز كويند چنان كه حكيم خاقانى كفته
دختر آفتاب ده در تتق سپهر كون * كشته بزهره فلك حامله هم بدخترى
دختر خم
دختر خم
كنايه از شراب است
دختر زر
دختر زر
كنايه از دو چيز است اول كنايه از شراب انكورى بود چنان كه خواجه حافظ كفته
دوستان دختر زر توبه ز مستورى كرد * شد بر محتسب و كار بدستورى كرد
دويم كنايه از انكور است حكيم انورى كفته
دختر زر كه تو بر طارم تاكش ديدى * مدتى شد كه بر آونك سرش در كتب است
دختر روزكار
دختر روزكار
كنايه از حوادث است
دخمه زندانيان
دخمه زندانيان
كنايه از زمين است
دخمه فيروزه
دخمه فيروزه
كنايه از آسمانست
در آب فروشدن
در آب فروشدن
كنايه از نابود شدن و معدوم كرديدن بود چنان كه خواجه عميد لومكى كفته
زهى حيدر دلى كز روى مردى * به آب اندر فرو شد نام رستم
درازدستى كردن
درازدستى كردن
كنايه از ستم كردن و غارت نمودن و تسلّط كامل داشتن بود چنان كه شيخ نظامى كفته
پاى سخن را كه درازست دست * سنك سراپرده او سر شكست
دراز شمشير
دراز شمشير
كنايه از تيغزن چست و چالاكست
درازكار
درازكار
كنايه از شخصى بود كه مرتكب كارهائى شود زياده بر مرتبه خود و متكلم بسخنان لاف و كزاف كردد چنان كه رضى الدّين كفته
دراز كار بود كر بكسوت كملى * بتاج و تخت كند ميل راى پيرو كدا
در آستين كردن
در آستين كردن
كنايه از تصرف كردن و ملك خود دانستن باشد
درافتادن
درافتادن
كنايه از خصومت و نزاع كردن باشد
در انكشت آوردن
در انكشت آوردن
كنايه از حساب كردن باشد چنان كه شيخ نظامى كفته
جواهر نه چندانكه او را دبير * بيارد در انكشت يا در ضمير
در بار كمان رفتن
در بار كمان رفتن
كنايه از درآمدن بود بكشيدن كمان چنان كه هاتفى كفته
چو دربار چاچى كمان رفت شاه * تو كوئى كه در برج قوس است ماه
در پاى افكندن
در پاى افكندن
كنايه از اهمال و تعطيل كردنست
در پاى پيل انداختن
در پاى پيل انداختن
كنايه از رنج و مشقت كشيدن باشد
در پر سيمرغ وطن ساختن
در پر سيمرغ وطن ساختن
كنايه از معدوم شدن باشد چنان كه شيخ نظامى كفته
داد درين دور پر انداخته است * در پر سيمرغ وطن ساخته است
در پس زانو نشستن
در پس زانو نشستن
كنايه از تفكر و مراقبه بود
در پشم شدن
در پشم شدن
پنهان داشتن و پوشيدن چيزى
درج تنك
درج تنك
و درج در كنايه از دهان معشوقست
در جوال شدن
در جوال شدن
كنايه از فريب و دغا خوردن باشد چنان كه انورى كفته
وين طرفه كه آزموده صد بار ترا * هم باز بعشوه در جوال تو شدم
در خر كمان كشيدن
در خر كمان كشيدن
كنايه از محنت و كرفتارى بود كه نجات از آن بصعوبت باشد
در خود كريختن
در خود كريختن
كنايه