فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٦٦٩
مانوش
به تصرف دارند و بر آن كوه حصنى است از سنك كه معبرى ندارد و اكر خواهند كسى يا چيزى را بر آن بالا كشند بايد ريسمان فروكذارند و به آن بسته بالا كشند و الّا محال است اثير اخسيكتى بمعنى اول كفته
ز آغاز جبريل آهنجه كار * بفرجام ادريس ماكوزنش
ماكول
ماكول
بضم لام غلامى را كويند كه بمرتبه بزرك رسيده باشد و در فرهنك جهانكيرى آمده كه صاحبان فرهنك تفصيل آن را كلوبنده نوشته‌اند بكاف عربى چه كلو بمعنى بزركست چنان كه مرقوم شده و هندوشاه و حافظ اوبهى كلوبند را بكاف فارسى دانسته‌اند و برسن تفسير كرده‌اند و حال اينكه ايشان را غلط عظيم افتاده اما شمس فخرى ماكول بضم كاف بمعنى رسن آورده و در معيار جمالى كفته
بهر ماكول تا يكى دارى * حلق جان را بغصّه در ماكول
و در نسخه وفائى بمعنى پرخوار و اكول كفته
تا بخوردند آن دو ماكول نهنك
و در نسخه ميرزا مالول بلام شكم‌بنده و بنده بلندمرتبه معنى كرده حاصل آنكه در اين لغت اختلاف بيشمار كرده‌اند و الله اعلم بالصواب
ماكيان
ماكيان
بمعنى مرغ خانكى چنان كه كفته‌اند
كيان را نشانى بجاى كيان * برابر كنى جغد با ماكيان
مالانك
مالانك
بمعنى شفتلنك است كه شفتالو باشد
مالاى
مالاى
مخفف ميالايست مانند مازار كه مخفف ميازار كذشته
مالكانه
مالكانه
نام حلوائيست كه بيشتر در كيلان پزند و بخورند و او را مالكا نيز كويند و ابو العباس كفته
كار من خوب كرد بىصلتى * آنكه بىطمع مالكانه دهد
و بمعنى قضيب نيز كفته‌اند ليكن بدين معنى در لكانه كذشت
ماله
ماله
چوبى كه در زمين شيار كرده بكشند تا كلوخها نرم شود و افزارى كه جولاهكان از خس بمانند جاروب و ليف سازند و با آن تانه را آهار دهند در معنى اول ابو الفرج تا ماله زند هيچ زمين هيچ كشاورز تا سجده برد هيچ شمن هيچ صنم را حكيم سنائى كفته
برزكر رفت و نان دوغ ببرد * ماله و جفت و داس و يوغ ببرد
درين معنى هم فخرى كفته
شود اطلس ببافته جولاه * چو بمالد بنام او ماله
اثير آخسيكتى كفته در صفت شتر خود
چون عنكبوت جولهه چالاك و تيزپاى * تن بر مثال ماله و كف همچو ريسمان
ديكر بمعنى پر و مالامال آمده سوزنى كفته
سيكى ده به خانه رام شده است * پنج از آن خوله پنج از آن ماله
و خوله بمعنى خاليست و بمعنى مالش نيز آمده اديب صابر كفته
بيرون از او كشيدم و كفتم كس ترا * بركو كه تا بكير كه داده است مالهء
ديكر افزاريست كه بنايان بدان كاه * كل مالند و بكچ ديوار خانه را سفيد كنند
مالى
مالى
بر وزن خالى بمعنى بسيار سيف كفته
هركه سرمايه مالى ز تو دارد حاصل * آفتابش ز دل سنك برآيد مالى
و من نيز وقتى كفته‌ام
شاهد اين نكته نيز مرد درى كوى * معنى بسيار را بنامد مالى
مام و مامك
مام و مامك
بمعنى مادر انورى در حادثهء غزان كفته
شاد الا بدر مرك نه‌بينى مردم * بكر جز در شكم مام نيابى دختر
مام ناف
مام ناف
بمعنى ماماچه است كه آن را پازاج نيز كويند و به عربى قابله خوانند
مان
مان
مرادف خانه و اسباب خانه است چنان كه خان‌ومان كويند حكيم اسدى كفته
چو آمد بر مهمن و مان خويش * ببردش به صد لابه مهمان خويش
مولوى كفته
در جسم من جان دكر در خان من مان دكر
و امر بماندن يعنى كذاشتن چيزى و بمعنى ماننده يعنى باشنده و بقاكننده خاقانى كفته
عمر تو چون عقل تو جاويدمان
و بمعنى مانند نيز آمده خواجوى كرمانى كفته
بر واى باد قاصد او ببوس * خاك دركاه آسمان مانش
و بمعنى ما را آمده مولوى كفته
چون خدا خواهد كه مان يارى كند * ميل ما را جانب زارى كند
مانا
مانا
بر وزن دانا به زبان زند و پازند نام ايزد تعالى است و صاحب دساتير مونا تصحيح كرده و بمعنى شبه و نظير و مثل و مانند و مخفف همانا نيز آمده ازرقى بمعنى مثل و مانند كفته
بدرّانى صف لشكر بدان تيغ فلك مانا
امير خسرو مخفّف همانا كفته
زلف تو سيه چراست ماناك * بسيار در آفتاب كشته
و ماندن يعنى مانند شدن به چيزى و بمعنى كذاشتن هم آمده چنان كه كويند بمان يعنى بكذار و مانستن نيز كويند بمعنى مانند شدن به چيزى
مانك
مانك
بر وزن دانك بنون موقوف و كاف فارسى بمعنى ماهست عنصرى كفته
بكرمى بديشان يكى بانك زد * كزان بانك تب‌لرزه بر مانك زد
مانك ديم
مانك ديم
نام مردى بوده و معنى تركيبى آن ماهرو مىباشد چرا كه ديم بمعنى رويست
مانندآباد
مانندآباد
بمعنى برزخ و عالم مثال است كه در ميان ملك و ملكوت حايل است
مانورك
مانورك
بضم نون مرغ آبئى است تيزپر كه آن را سرخاب كويند در جهانكيرى چكاوك كفته
مانوش
مانوش
بر وزن خاموش نام كوهيست كه بقول صاحب برهان