فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٥٨١
كروخ
نهاده كه ببردسير مشهور شده و از مواضع شهر جرون بوده و جزاير و بنادر سواحل دريا را جزولت مىناميدهاند بارى درين سنوات ولايت كرمان بهجده بلوك منقلم است كه سيرجان و خبيص و بم و نرماشير و كونبان و ماهان و راور و جيرفت و رفسنجان معروفند و آب و هواى آن ولايات بسيار ممتاز است مردمانش فقير مشرب و كاسب و شجاع و دليرند كويند كريمان پدر نريمان آن شهر را بنام خود بنا نهاده شاه نعمت اللّه كرمانى كفته شعر
وقت آن آمد كه پروازى كنم * از كريمان عزم شيرازى كنم
كرمانشاهان
كرمانشاهان
نام شهريست مشهور از بناهاى خسروپرويز و نشستنكاه او بوده كويند مكان مرتفعى ببلندى يكصد ذرع به شكل مربّع براى پرويز ساخته بودند و سنكها را بميخهاى آهن چنان بيكديكر متصل كرده كه در زميانه احجار ديده نمىشد و كمان مىرفت كه يكپارچه سنك است و پس از اتمام آن عمارت آمدند
به خدمت او فغفورچين و خاقان ترك
ملك هند و قصر ملك روم و جلوس كرد در آن عمارت خاصّه كه هزار درخت كرم يعنى رزانكور در آن كاشته بودند و جشنى خسروانه كرد با شاهان و كرم و بخشايشى فرمود با شاهان و كرم بفتح بمعنى غلبه كردن بكرم بر كسى نيز آمده است الحاصل ايوان مداين و صورت پرويز و شيرين و شبديز همه دران ولايت است و قرميين معرب كرمانشاهان است كويند اصل بناى كنكور از قباد بن پيروز بوده و كرمانشهان در ان كوره ساخته
كرمك
كرمك
مصغر كرم و اشنان كه بدان رخت شويند
كركى
كركى
بمعنى مرغ كلنك است از جنس غاز و عربى است
كرمانشهان
كرمانشهان
شهريست مشهور كه آن را كرمانشه نيز كويند چنان كه صاحب آملى كفته
پس از دوران دولتشه بكرمانشه يكى بنكر * چنان بينى مداين را كه بىنوشيروان استى
كرمائيل
كرمائيل
نام مطبخى ضحّاك بوده است
كرم بادامه
كرم بادامه
نام كرم ابريشم است كه آن را كرم پيله نيز كويند
كرمند
كرمند
بفتح كاف و ميم و سكون را و نون بمعنى شتاب كارآمده و بمعنى شتاب غلط است چه كر بمعنى قوت است و مند بمعنى صاحب و كرمند صاحب قوت خواهد بود چنان كه خسروانى كفته
مكن اميد دور و آزد راز * كردش چرخ بين چه كرمند است
كرنب
كرنب
بفتح كاف و راء سكون نون بمعنى كلم است كه در طعام كنند و آن را كرنبا و كرم نيز كفتهاند اثير الدّين آخسيكتى كفته
فرزانه كجاست نه سركشتهء عنا * آزادهء كجاست نه دلخسته هوان
در روزكار هيج نشان ديدى از كرم * جز در ميان سبزه و اطراف بوستان
و با اوّل مفتوح بثانى زده سبزه را كويند كه بر لب جويبار رويد
بر جويبار دولت شاه جهانپناه * دايم ز سلسبيل و ز طومى است آب كرم
و كرم به عربى درخت رز را كويند در ابيات صياميه كفتهام
ز ناب كرم بكيريم قوتى كه صبح * كز آب كرم نبرديم لذتى كه شام
و كزب نيز معرّبست و صاحب قاموس چقندر كفته است
كرنج
كرنج
بر وزن شكنج سياهدانه است شمس فخرى كفته شعر
رياحين باغش بود از كرنج
كرنجو
كرنجو
بفتحتين و سكون نون و ضم جيم تازى مرض كابوس باشد
كرند و كرنك و كورنك
كرند و كرنك و كورنك
بفتح نون اسب باشد فخرى كركانى كفته
ز هر قسم اسب الوان در طويله * سمند و ابلق و كورنك و نيله
و جاى صف بستن و دايره زدن لشكر كاتبى كفته
اى لشكر علوّ ترالامكان كرنك
و نام رودى مشهور است باصفهان و ديكى كه رنك رزان بقم در آن جوشانند
كزنده
كزنده
بفتح كاف و دال و سكون نون و كسر راء ليفى كه جولاهان بدان روى كار هموار كنند و بتازى شوكة الحائك كويند
كرنه
كرنه
بكسر كاف مارى است كه او را اشترخوار نيز كويند و در سامى بمعنى كنه آورده
كروخ
كروخ
بضم كاف و راء در برهان آورده كه نام قريهايست از قراى عالم و تعيين نكرده كه در كجاست لهذا مرقوم مىشود كه قريهايست در قرب شهر هرات معروف و در كاف و دال نوشته شد بمعنى حمام كه در فريسنكها ديده بودم اكنون ظن غالب است كه كدوخ كروخ بوده و صاحب جهانكيرى مصحف خوانده و نوشته رودكى كفته
بامدادان پيشم آمد آن نكارين از كروخ * با دو رخ از باده لعل و با دو چشم از سرمه شوخ
كفته است اصطخرى كه كروخ در شعب جبل واقع است به اندازه بيست فرسخ اشجار در يكديكر مشبك شدهاند مسجد و عمارت و قراى متعدده دارد فقير مؤلف كويد صوفى اسلام كه با سپاهى بتسخير استراباد و ارض اقدس عزيمت كرده بود