فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٥
فوز و فوزه
لام نيز آمده منوچهرى كفته نواى بر بطان داريم و مطربهاى كوينده مساعد ساقيان داريم و ساعدهاى چون فلّه و نام مردى بوده جهرمى كه بحسن صوت و موسيقى شهرت داشته و در بزم خسرو پرويز مطربى مىكرده امارت مطربان با سركش نامى بوده پرويز بجهة اينكه او با فلهيد عداوت مىكرده او را معزول و فلهيد را امير راهشكران كرده باربد يعنى بزرك بار لقب داد و به اين لقب مشهور است
فليو و فليوه
فليو و فليوه
بمعنى بيفايده و بيهوده كه كذشت
نمايش هشتم در فاء با نون
نمايش هشتم در فاء با نون
فنا
فنا
به عربى داروئى است كه آن را به فارسى روباه تربك كويند و بعنب الثعلّب مشهور است
فناخره
فناخره
نام كوره‌ايست بفارس داخل اردشير خره
فناروز
فناروز
نام محلّى است در سمرقند كه شراب او خوب مىشود
فناكت
فناكت
بفتح فاء و نون و الف و كاف و تاء فوقانيه نام شهريست از اقليم پنجم بفرغانه و آن را نباكت خوانند و تعريب است و چون شاه رخ بن تيمور در آن تصرفى و تعميرى كرده آن را شاهرخيه خوانند و از آنجاست صاحب تاريخ فناكتى
فنج
فنج
بضم به وزن كنج و به خايه و بمعنى زشت نيز آمده و در فرهنك بفتح نوشته و بضم شهريست از فرنك و از اشعار بفتح فاء فهميده مىشود منجيك ترمدى كفته
عجب آيد مرا ز تو كه همى * چون كشى آن كران دو خايهء فنج
فنجا
فنجا
بفتح ترجمه ثلج بپارسى و بمعنى آن كشش اعضا كه پيش از آمدن تب ظاهر شود و آن را به عربى تمطّى كويند
فنجيدن
فنجيدن
بمعنى خميازه كشيدن پيش از تب يا در حالت خمار
فند
فند
بمعنى ترفند است يعنى دروغ و فن مخفّف فند است كه كفته‌اند پيش معجز چه قد دارد فند و در فرهنك دساتير بمعنى نقطه و خال آورده و در عبارات نامه جمشيد جم آمده كه رسا يعنى بالغ و كامل چنان آسان به خدا رسد كه كشميده كرد يعنى پركار از فند آغاز كنى باز يفند پيوندد يعنى چنان كه پركار و دايره را از نقطه آغاز كنى و باز بنقطه پيوندد كامل چنان بمعاد مراجعت كند
فندرسك
فندرسك
بكسر فاء و دال و راء و سين و سكون كاف قصبه‌ايست از توابع شهر استراباد و از آنجا بوده ميرزا ابو القاسم حكيم فاضل فندرسكى صاحب تاليفات و قصيده مشهور معاصر صفويه و رشيدى فندرس ضبط كرده امّا با كاف صحيح است چنان كه مير كفته
چه كرد سمنان از نيكوئى كه شد امروز * بشير مقدم فخر خدايكان صدور
ز فندرسك جرم آمد و چه زلت خواست * كه كرد ايزد بيچون از ان جنابش دور
فندك
فندك
ميوه معروفست و بندق معرّب آن و چون غلوله كمان كه كلوله كويند به صورت فندق است در مصر و شام تفنك دار را بندق دار كفتندى و شعرا سرانكشت معشوق را كه حنا بر ناخن نهاده بفندق تشبيه كرده‌اند و در قاموس بمعنى كاروانسراى بر سر راه آورده‌اند خاقانى در هجاى ابو العلاى كنجوى كفته و نكاشته‌ام
در فندق تو بود دكانش * صد كوزد و مغز در دهانش
فنك
فنك
بفتح اوّل بر وزن جنك حنظل است فرّخى كفته
تلخى خصمش اربشهد رسد * باز نتوان شناخت شهد از فنك
و بفتحتين جانوريست كه از پوست آن پوستين سازند و آن پوستين را نيز فنك كويند سيد عبد الواسع جبلى كفته
اكر دارد كشف در دل و فاقت * ساعتى پنهان و كردارد صدف در دل خلافت
لحظهء مضمر به نرمى چون فنك كرد و كشف را بر بدن خارا * به تيزى چون خسك كرد و صد فرا در دهان كوهر
فنودن
فنودن
بضمتين فريفته شدن و ايستادن در كفتار و رفتار فنوده و فنود بمعنى غره و بر اين قياس فنوده يعنى غره شده شمس فخرى كفته
مملكت را بتيغ كردى پاك * از حسود و مخالفان فنود
در لغت شاهنامه محمّد علوى طوسى آمده است كه فنود آرام و پناه و غنود خواب و فردوسى كفته
فنودم تبست اى شه كامران * غنود از تو دارم كه باشم در آن
فنور
فنور
بضمتين جدائى و در فرهنك رشيدى ديده‌ام
نمايش نهم در فاء با واو
نمايش نهم در فاء با واو
فوت
فوت
بر وزن توت بادى كه از دهن بيرون كنند براى افروختن آتش يا نشاندن شمع و چراغ و غيره
فور
فور
پادشاه قنوج كه سكندر او را كشت و فوران شهر او فوريان اهالى آن شهر نظامى كفته
خبرده كه با فور فوران چه كرد * وى هفتاد سال پادشاهى كرده بوده است
فوزان
فوزان
بر وزن سوزان نام قريهء از قراى اصفهان بوده و از آنجاست محمّد بن احمد بن جيلان فوزانى الاصفهانى اصح با دال و زاء مصحف آنست
فوز و فوزه
فوز و فوزه
بمعنى غلبه بمردم در سكر سرما كند فوز