فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٥١٠
شكانك
كار سخت سياه كرد و آن را پينه نيز كويند و بجاى راء مهمله هاء نيز در آخر آمده و باضافه واو شوغه نيز كفته‌اند ظاهرا تصحيف انست و اين بيت با واو موزون نمىشود كه كفته
همى دوم بجهان اندر از پى روزى * دو پاى پرشغه و مانده با دل بريان
شعربغر
شعربغر
بفتح اوّل و غين دوم كلمه‌ايست از توابع بمعنى پراكنده و پريشان استعمال مىشود عربى است نه فارسى
شغه
شغه
به همان معانيست كه در شعر مرقوم شد و اين اصح از آنست
نمايش يازدهم در شين با فاء
نمايش يازدهم در شين با فاء
شف
شف
بفتح اوّل بر وزن تف در برهان بمعنى شب آورده
شفا دارو
شفا دارو
يعنى داروى شفا و بمعنى پادزهر است كه دفع زهر كند
شفانه
شفانه
بر وزن چغانه مرغيست بزركتر از زغن كه سر و بال او چند رنك دارد شمس فخرى كفته
بود عنقاى مغرب نزد قدرت * چنانك الحق بر شاهين شفانه
شفت
شفت
بالضم بخيل و بالفتح چيز كم‌بها و فربه و كنده و دهى است از كيلان كه ظروف كاشى خوب سازند و بالكسر تراويدن ريم و خون از جراحت و چيزى كج و ناهموار و مرد نادان و ابله و در آذربايجان بدين معنى بفتح استعمال كنند
شفتالو
شفتالو
مانند زردآلو ميوه‌ايست معروف و كنايه از بوسه است
شفترك
شفترك
بر وزن بهترك كياهى است كه شتر خورد و در اصفهان خاكشى كويند و آن تخم خوب كلانست و به عربى خمخم كويند بكسر هر دو خاء معجمه
شفترنك
شفترنك
بكسر شين و فتح تاء و راء و سكون كاف نوعيست از شفتالو چنان كه در لغت شليل خواهد آمد
شفشاهنج و شفشاهنك
شفشاهنج و شفشاهنك
بالفتح تخته فولاد پرسوراخ كه تار آهن و غيره از آن برآرند تا هموار و باريك شود شمس فخرى كفته
شها كر بس قوى باشد حسودت * بشفشاهنج بد تيرش در آهنج
كهش مىزن بپاى كين و مىكش * كهش مىكش بدست قهر و مىتنج
تنج بمعنى پيچيدن و درهم فشردنست در ادات الفضلا بمعنى كمان ندافى آورده و چوبى كه وقت پنبه زدن بر زه كمان مىزنند و مشته كويند و بمعنى شاخسار نيز كفته
شفش
شفش
بالفتح آن نى كه ندّاف پنبه بدان كرد آورد و شاخ درخت همانا بضم اصح است
شفشه
شفشه
در فرهنك رشيدى بفتح آمده و چون مرادف و مبتدل شوشه است مضموم اولى است و بمعنى شوشه زر شاعر كفته
در صفت آتش است كه شفشهاى زر كند از هر درى برون * كه بر هوا فشاند كاورسهاى زر
مسعود سعد سلمان كفته
كنند رويم همرنك برك زرنجران * چو شفشه زرم اندر هوا به‌پيچانند
اما درين بيت بتقديم راء و زاء هر دو توان خواند و آن را شوشه و شيوشه نيز كفته‌اند و در ميان عوام بشمشه مشهور است و سبيكه معرّب آنست حكيم فرخى كفته
عذرخواهى چه كنى كر تو نزارى و ضعيف * من ترا عاشق ز انم كه ضعيفى و نزار
شوشه سيم‌نكوتر بر تو يا كه سيم * شاخ بادام بآئين‌تر يا شاخ چنار
شفك
شفك
بفتحتين بىهنر و نادان و جلف رودكى كفته
پنداشت همى حاسد كاو باز نيايد * بازآمد تا هر شفكى ژاژ نخايد
شفلج
شفلج
بفتح اول و لام و سكون ثانى ميوهء كبر است كه تمرة الكبر و تمرة الاصف كويند
شفليدن
شفليدن
بضم صفير زدن را كويند
شفوده
شفوده
بر وزن كشوده بمعنى هفته است حكيم على فرقدى كفته
بود ورد و حرز رهى وصف خلقت * به ماه و بسال و بروز و شفوده
نمايش دوازدهم در شين با كاف
نمايش دوازدهم در شين با كاف
شك
شك
صاحب برهان كفته سم الفار است و آن را فارسى دانسته و آن نيز عربى است
شكاشك
شكاشك
با هر دو شين منقوطه آواز پاى در وقت رفتن
شكاف
شكاف
معروف و شكافنده حكيم اسدى طوسى كفته شعر
بزد هر دو را نيزه دل شكاف * بدرّيدشان از كلو تا بناف
و امر بشكافتن نيز آمده و ابريشم كلاوه كرده را نيز كويند و كلاوه و كلافه نيز يكى است ابو المؤيّد كفته
شكوفه همچو شكاف است و ميغ ديباباف * مه و خور است همانا بباغ در صراف
شكافه
شكافه
آلتى است كه بدان ساز زنند و به عربى مضراب كويند حكيم اسدى در كرشاسب‌نامه كفته
بشادى همه در كف زود زن * شكافه شكافيده شد از شكن
شكافه‌زن ساززن و آن را بحذف الف نيز آورده‌اند حكيم ابو النّجم احمد منوچهرى كفته
نوشتم قدح نبيد نوشنجه * هنكام صبوح ساقى رنجه
خنياكر ايستاد و بربطزن * از بس شكفه شده در اشكنجه
شكانك
شكانك
بكسر شين و فتح نون بر وزن حكاوك