فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٧
سلاجت
حديث اينكه سكندر كجا رسيد و چه كرد * ز بس شنيدن كشته است خلق را
باور فسانه كهن و كارنامهء بدروغ * به كار نايد رو در دروغ رنج مبر
سكندر را اسكندر نيز كويند و معنى اين نام بيونانى حكمت دوست است و شهرى كه او ساخته اسكندريه خوانند و منسوب بدان شهر را اسكندرانى كفته‌اند و بافتهء از انجا حاصل مىشود در كمال لطافت چنان كه شيخ عطار كفته است
تو كر اسكندرى دنياى فانى * كفن پوشد به تو اسكندرانى
و پيش ازو نيز ملوك اسكندر نام در بعضى طوايف ايرانيان و كلدانيون بوده و باصطلاح اسكندر بمعنى پادشاه بزرك است اكرچه نام ديكر داشته باشد اسكندر رومى در سال پنج هزار و دويست و هفت از هبوط آدم بر مصر استيلا يافته بعد ازو بطالسه پادشاه شدند و در ميان آنها دو نفر الكسندر نام يعنى اسكندر پادشاهى داشته‌اند و آخرين بطالسه زنى كلياپتره نام بود و بحسن و جمال شهرت داشته و اسكندر نام ديكر قبل از اسكندر رومى بوده است كه او را اسكندر بنا مىكفته‌اند و در آثار الباقيه مذكور شده و بسر درآمدن اسب را در رفتار سكندرى كفته‌اند سكندر خورد اسب عمر دارا و نام بازئ است كه در فرهنك آورده شده
سكنه
سكنه
بكسر سين و فتح كاف و نون مخفف اسكنه است يعنى برمه بخاران كه به عربى بيرم كويند حكيم سنائى كفته كه شكستى چو چوب را سكنه
سكو
سكو
بكسر اول و ضم ثانى و سكون واو چيزى است چهار پنج شاخه مانند انكشت و كف دست دستهء هم دارد كه غلّه كوفته را با آن بباد دهند تا دانه از كاه جدا شود و آن را به عربى مدرى كويند و بضم اول و ثانى و واو مجهول بمعنى تختكاه و بلندى كه در دو طرف در خانه و ميان باغها و درختهاى بزرك سايه‌دار سازند و بر آن نشينند و آن را سُكه نيز كويند منوچهرى كفته
من و نبيد و به خانه درون سماع و رباب * حسود برد رو بسيار كوى در سكه
سكوبا
سكوبا
نام راهبى است كه حضرت عيسى مسيح بدير او رفته به آسمان صعود كرد فردوسى كفته
ازيشان بسى نيز ترسا شدند * بزنار پيش سكوبا شدند
خاقانى كفته
چه فرمائى كه از جور يهودى * كريزم جانب دير سكوبا
سكيزيدن
سكيزيدن
بكسرتين به وزن ستيزيدن بمعنى برجستن و سكيزنده و سكيزان بر اين قياس دقيقى كفته
بدشت نبرد آن هژير دلير * سكيزد چو كور و ستيهد چو شير
مولوى كفته
خر سكيزه مىكند در مرغزار
سكيله
سكيله
بمعنى فواق باشد
سكابى و سكلابى
سكابى و سكلابى
حيوانى است شبيه بسك كه در ميان درياها بهم رسد و آن را بيدستر نيز كويند پوربهاى جامى كفته
كر چو سكلاوى به دريا در شود * پوستينش كند خواهم چون فنك
مختارى كفته
كويند چو سكلاو بآموى بجنبد * بيتى بكل و خشت برآرند به بيكند
و آن را سكلاوى نيز كويند و بعضى كمان برده‌اند كه بيدستر با دال بسين زده نيز نام آنست لهذا خايهء او را كند بيدستر خوانند و اين خطاست چون خايهء او رافع اورام و رياح است آن خايه را بادستر يعنى زايل‌كننده باد و ريح خوانده‌اند و بيداماله باد است و فردوسى و ديكران بيد بمعنى باد بسيار كفته‌اند
سكال
سكال
بمعنى انديشه و فكر و كفتكو و سخن نوشته شد و سكالش و سكاليدن مصدر آنست
سكنكور
سكنكور
پارسى عنب الثعلب است
سكاوند
سكاوند
مرقوم شده است
سك‌پستان
سك‌پستان
سپستان چه مشابه است به پستان سك
سك‌دندان
سك‌دندان
دندان نيش را كويند كه هريك از سباع و بهايم را باشد و آن را به عربى ناب كويند
سگز و سك‌زن و سكزى
سگز و سك‌زن و سكزى
مرقوم شده است
سكسار
سكسار
يعنى سك مانند چه سار بمعنى سرو مانند هر دو آمده خسرو دهلوى كفته
فضول چند كنم كز درت زدن دم عفو * نه حدّ خسرو مردم‌نماى سكسار است
سك‌كن
سك‌كن
بفتح اول بر وزن مخزن بمعنى مردم كياه است چون سك مىكند به اين اسم موسوم شده
سكلاوى و سكنكور
سكلاوى و سكنكور
نيز كذشته است
نمايش چهاردهم در سين با لام
نمايش چهاردهم در سين با لام
سلا
سلا
بر وزن علا نام خنياكرى بوده
سلاب
سلاب
اكرچه يونانى و مخفف سترلاب است چون تخفيف را اهل فرس كرده‌اند در فارسى مذكور شده و مىشود همچنانكه پارسى كه معرب شده اعراب استعمال مىكنند چنان كه اسدى كفته
بكفت اين و سلاب برداشت زود
هم حكيم فردوسى كفته
ستاره شمر بيش دو شهريار * پرانديشه وز ؟ ؟ ؟ چها بر كنار
همى بازجستند راز سپهر * بسلّاب تا بركه كردد به مهر
تشديد بجاى تاى منقوط رفته
سلاجت
سلاجت
بفتح سين و جيم از دواهاى بافايده است و اصل آن شاش بز كوهى است چنان كه بز كوهى در مستى بر سنكى بول مىكند و بز كوهى ديكر چون بدانجا رسد و آن را بو كند او نيز بول مىكند و بمرور ايام غليظ