فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥
رايه
نه آنكه راه خسروانى نام سروديست چنان كه صاحب فرهنك كمان برده خسرو دهلوى كفته
نوا چون كفته شد بكشاد جوجو * ز راه خسروانى عشق خسرو
و در مروج الذهب نيز كفته كه خسروانى نام سروديست مر فارسيان را
راه‌آورد
راه‌آورد
بمعنى چيزى كه از سفر براى دوستان آورند و آن را راهواره نيز كويند اثير آخسيكتى كفته
دست تهى نبايد كردون به خدمت تو * مه بر طبق برآرد بر شرط راهواره
راه‌انجام
راه‌انجام
بمعنى اسباب سفر براى سفر از قبيل اسب و ساير اسباب و بمعنى قاصد و پيك هم آمده آن را ره‌انجام نيز كويند چنان كه كفته‌اند
تنورى چنين كرم بربند نان * ره‌انجام را كرمتر كن عنان
راه جامه‌دران
راه جامه‌دران
نام راهى است از تصنيفات نكيسا چنكى پرويز كويند اين نوا را چنان نواخت كه حضار مجلس همه جامها بر تن پاره‌پاره كردند و مدهوش كرديدند بنابرآن بدين اسم موسوم شد
راه خاركش و راه خاركن و راه خسروانى
راه خاركش و راه خاركن و راه خسروانى
هريك نام نوائيست از موسيقى
راه‌دار و راه‌دان
راه‌دار و راه‌دان
معروفند
راهزن
راهزن
بمعنى دزد و قطّاع الطريق و راهزن بمعنى سرود كوى چنان كه حافظ كفته چه راه مىزند اين مطرب مقام‌شناس
راه‌شبديز
راه‌شبديز
نيز نام لحن سيزدهم است از مصنّفات باربد
راه‌كَلَندر
راه‌كَلَندر
نيز نوائى است از موسيقى و اصل در آن گلندرست بكاف فارسى و قلندر معرب آنست شعر
اى صنم چنك زن چنك سبك‌تر بزن * پرده مستان بساز راه قلندر بزن
راهكان
راهكان
بر وزن و معنى رايكانست و شرح آن بيايد
راه‌نشين و ره‌نشين
راه‌نشين و ره‌نشين
كدائى كه بر سر راه نشيند كدائى كند
راه‌نورد و ره‌نورد
راه‌نورد و ره‌نورد
قاصد و مسافر و بريد و پياده‌رو
راهوى
راهوى
نام مقامى از موسيقى شيخ نظامى كفته
نكيسا در ترانه جادوى ساخت * پس آنكه اين غزل در راهوى ساخت
انورى نيز كفته
غزلكهاى خود همىخواندم * بنهاوند و راهوى و عراق
رشيدى كفته رهاوى قول عوام است اصل راهوى است مؤلف كويد در لغت پارسيان مقلوبات متداول و جايز است
راى
راى
لقب ملوك قنوج است چنان كه خان لقب ملوك تركستان و شاه لقب ملوك ايران و شار لقب ملوك غرجستان تبّع لقب ملوك خمير و يمن و قيصر لقب ملوك روم و اخشيد لقب ملوك فرغانه و نجاشى لقب ملوك حبشه و هرقل ملوك شام و اسپهبد لقب ملوك تبرستان و مازندران و افشين لقب ملوك اسروشنه و مهراج لقب ملوك جزاير بحر شرقى و بطليموس لقب سلاطين اسكندريه و نمرود لقب پادشاهان كلدانى و سريانى و فرعون لقب پادشاهان مصر و قبط و خوارزمشاه و شيروان شاه لقب ملوك خوارزم و شيروان و مصمغان لقب ملوك ديماوند و ماهويه لقب ملوك مرو و ترخان لقب ملوك سمرقند رازويه لقب ملوك سرخس و كركان ناخدا لقب ملوك كوركانان و بر اين قياس و اصل در اين لغت يعنى قنوج كنوج بوده قنوج معرب است فردوسى كفته
نكار رخم راز قنوج راى فرستد * همى سوى خاور خداى و كنوج از ملك سند است
راىزن
راىزن
كسى كه در كارها با او مشاورت كنند
رايكا
رايكا
در فرهنك بمعنى محبوب و مطلوب و معشوق است و مردم تبرستان الف آن را حذف كرده ريكا كويند و در نسوان استعمال نكنند و بيشتر در پسران استعمال كنند و دختران را كچا كويند مولوى كويد
رايكا روى نمود است و غلط افتادى * باش تا در طلب بويه جهان‌پيمائى
مؤلف كويد چنان بخاطر مىرسد كه صاحب جهانكيرى رايكان را رايكا خوانده و بمعنى ريكا فهميده است اكر چه ريكا بمعنى پسرور است ولى با اين شعر مناسبت ندارد
رايكان
رايكان
بر وزن شايكان بمعنى هفت و بىبدل و بيمايه و بىزحمت و بىتحمل چنان كه كوئى چيزى در راه پيدا كرده‌اند زيرا كويند در اصل راهكان بوده يعنى چيزى در راه يافت شده وقتى كفته‌ام
از ابر رشته‌رشته چكد درّ شاهوار * وز خاك توده توده دمد كنج شايكان
زان رشته‌رشته رشتهء لؤلؤ است بىبها * زان توده‌توده تودهء ياقوت رايكان
سامانى كفته است رايكان راهكان بوده چه كان افادهء معنى لياقت و سزاوارى و درخورى كند و حاصل معنى سزاوار راهست چه چيز كم‌مايه و فرومايه درخور آن است كه بر سر راهها افتاده باشد چنان كه شايكان سزاوار صاحبى و خداوندى باشد و مجازا راهكان دو تن را كويند كه با يكديكر راهى دارند و بيك راه روند
رايه
رايه
جوششى است كه بر سر و روى اطفال برآيد و بتازى سعفه كويند