فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٩
جناغ
چرا كه بهندى جم دهر مختصر جم دهار است و جم بمعنى عزرائيل و دهار بمعنى دم شمشير و بعضى جم كفته‌اند كه چم بمعنى جفت است و دهار بمعنى دم شمشير چه كتاره دودم دارد و بمعنى دودمه مىآيد و كفته‌اند كه اين اقرب و اصحّ است و معلوم مىشود كه اين لغة هنديست نه پارسى
جمست
جمست
با اول و ثانى مفتوح بسين زده و تاء فوقانى جوهرى باشد فرومايه و سرخ رنك حكيم اسدى طوسى كفته
دو جزعش ز در هر زمان رشته بست * كهى بر شبه ريخت كه بر جمست
همو كفته
بكفت اين و از هر دو بادام مست * به پيكان همى سفت لعل و جمست
جمشك
جمشك
كفش و پاىافزار باشد و او را جمشك نيز كفته‌اند و بجيم فارسى نيز آمده
جمشيد
جمشيد
مرقوم شده و صاحب برهان كفته كه عرب آن را متوشلخ خوانده مؤلف كويد متوشلخ نام پسر ادريس بوده و او پدر لامك و او پدر نوح نبى ( ع ) و جمشيد و آبا و اجدادش بعد از طوفان بمدتى كذشته بظهور آمده‌اند و اين قول بغايت سخيف است و حقيّتى نخواهد داشت
جمن
جمن
بفتحتين چوبى كه بر شاخهاى باريك بيندازند و تاك را بر آن كشند
جمند
جمند
بفتحتين و سكون نون اسب كاهل كه جمام نيز كويند
جمنده
جمنده
بضمّ جيم و فتح بنو بنون زده و دال مفتوح بها زده جنبنده را كويند عموما و جانوران كوچك مثل كيك و مورچه و شپش را خصوصا و جم مخفّف جنب است يعنى امر بجنبيدن ع بدل كفتم اى سعدى از جاى جم
جنبش
جنبش
بضمّ جيم و فتح با مصدر جنبيدن و معروف است
جنبش اخواستى
جنبش اخواستى
حركت قسرى كه بتحريك قاسر باشد
جنبش يارانى
جنبش يارانى
حركت جزئى كه از افلاك صادر شود به سبب نفوس منطبعهء ايشان و اين نفوس منطبعه در افلاك بمنزلهء قواى جسمانىاند در مردم
جنبش كزيده
جنبش كزيده
حركت خاصه فلكى
جنبش خواستى
جنبش خواستى
حركت ارادى يعنى حركتى به قصد و اراده بر خلاف جنبش اخواستى كه آن انف افاده بمعنى ضد مىنمايد و و اين لغات از فرهنك دساتير نقل شده
جمهلو
جمهلو
بفتح اول و هاء هوّز نام جنسى است از غلّه ما بين عدس و ماش و بعضى مشنك دانسته‌اند و بفتح هاء و سكون ميم نيز كويند
نمايش سيزدهم در جيم ابجد با نون
نمايش سيزدهم در جيم ابجد با نون
جناب
جناب
بالضّم بازيئى است معروف كه دو حريف با هم كرو بندند و در ميان عوام جناغ مشهور است خاقانى كفته
ديد مرا مست صبح با دلم از هر دو كون * عشق نهاده كرو فقر كشيده جناب
و به تشديد نون نيز آمده لامعى كركانى كفته
دل بوذر من شرط ز تو بود سه بوسه * معشوق چنين بندد با عاشق جنّاب
و جنابا بالضّم و المدّ و القصر معرب آنست حكيم ناصر خسرو كفته
چون نخواهى تو ز من پند مرا پند مده * بسته انكار مرا با تو در اين باب جناب
و سبب اينكه آن را جناغ كفته‌اند اينست كه از استخوان خميده و سينهء مرغ كه آن را جناغ كويند بيرون كشند و دو تن با يكديكر كه اين بازى خواهند كرد هريك يك طرف آن را كرفته و بشكنند و هركه فراموش كند و از حريف چيزى كيرد ببازد شيخ نظامى كفته
جنابى كه با كل‌كشم نوش باد * مرا ياد و كل را فراموش باد
جناغ
جناغ
بفتح اول استخوان سينهء مرغ را كويند چنان كه كذشت و طاق پيش زين اسب را كويند رشيدى كفته بالضّم روى حاشيهء زين كه اكثر آن از پوست پلنك سازند مير معزّى سمر قندى كفته
پلنك كبر كند سال و ماه بر دد و دام * از آن قبل كه جناغت بود ز چرم پلنك
و صاحب شرفنامه كفته كه فرود دامن زين اسب است و سرورى كفته جناغ دوال پهن بود كه در ركاب زين كشند و بپارسى يون كويند و صاحب جهانكير و برهان كه يون را عربى دانسته‌اند خطا كرده‌اند منسكى باستناد فرهنك شعورى تصديق و تصريح كرده كه يون پارسى است على اىّ حال جناغ بمعنى استخوان سينه مرغان و حيوان است چون سينه زين به همان شكل است جناغ زين كفته‌اند كمال اسمعيل در ذمّ اسب خود كفته
دارم اسبى كش استخوان در پوست * هست چون در جوال هيزم تاغ
موى بر وى نرسته جز كه نمد * پوست بر وى نمانده جز كه