فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٥
جستان
جرز
جرز
بمعنى پرنده‌ايست كه آن را به عربى حبارى كويند و با جيم پارسى هم آمده است
جرس
جرس
بر وزن عسس بمعنى زنك باشد و بمعنى زندان با جيم پارسى است و بفتحتين و تشديد راء آوازى و صدائى كه از بر هم خوردن دو چيز آيد مثل در و دندان و امثال آن فخر كفته
شد از آن جرّس در دايه آكاه * شنيد آواز كفتار شهنشاه
و آن را جرست باضافهء تاء قرشت نيز كويند
جرشفت
جرشفت
بر وزن زربفت بمعنى هجو باشد يعنى شعرى كه در مذمّت كسى كويند استاد عنصرى كفته
چون بترسى ز بلا و آكفت * شعر بايد كه نكوئى جرشفت
جرغند
جرغند
بر وزن فرزند بمعنى جكر آكند است كه رودهء كوسفند را با جكر و كوشت و مصالح آن آكنده باشند و به عربى عصيبّيه كويند و بمعنى چراغ و چراغدان در برهان آورده
جرغول
جرغول
بر وزن مرغول داروئى است كه آن را زبان‌بره كويند و عربان آن را لسان الحمل خوانند و آن را جرغون نيز نوشته‌اند
جرمزه
جرمزه
بر وزن خربزه بمعنى سفر و مسافرت
جرنك
جرنك
با اول و ثانى مفتوح آواز زنك و صداى زدن شمشير و كرز و امثال آن و جرنكيدن مصدر آنست خواجه عميد كفته جز با جرنك كرز نكويد سخن اجل فردوسى كفته
با براندر آمد دم كرّناى * جرنكيدن كرز و هندى دراى
بجيم فارسى اصحّ است
جرواسك
جرواسك
با اول مضموم نام جانوركى است شبيه بملخ و كوچكتر از آن و پيوسته در شب بانك و آواز كند و آواز دراز دارد و به عربى صرار كويند
جرون
جرون
بر وزن زبون نام ولايتى بوده نزديك به بندر هرمز از بناهاى اردشير و كفته‌اند نزديك بم بوده در عهد صفويه شاه عباس ماضى بنام خود بندرى ساخته آباد نموده كه به بندر عباسى مشهور است و قرائى كه بجرون منسوب بود اكنون نيز جرونات خوانند و اصل در اين لغت كرون است و جرون معربست
جرّه
جرّه
بضم و تشديد راء هر جانور نر از چرنده و پرنده عموما و باز نر خصوصا و بدين مناسبت بر دلير و دلاور اطلاق كنند عثمان مختارى كفته
بر ياد كرز و تيغ تو محكم كنند و تيز * پيلان مست يشك و پلنكان جرّه ناب
هم او كويد
در آن زمان كه بخندد چو كبك دشمن تو * عقاب جرّه برآيد ز بيضهء عصفور
سيف الدّين اسپرنكى كفته
در بزم خوب‌تر ز تذر و ملوّنى * اندر مصاف جرّه‌تر از باز زرّقى
پوربهاى جامى كفته
بر چنين دركهى كه مرع علوش * مىنهد بر سپهر هفتم عش
چاوش خوب‌روى مىبايد * جرّه و چست و چابك و خامش
ديكر بمعنى سازيست شبيه به شترغو و از آن كوچكتر نظامى كفته
مغنّى به آن جرّه جان‌نواز * بآهنك ما نالهء نو بساز
خسرو دهلوى كفته
بيا مطرب آن جرّهء طفل وش * چو طفلان ببر كير و بنواز خوش
و اينكه در جهانكيرى جرّه بمعنى سبو نوشته خطاست جرّه بدان معنى عربى است و زرّق معرب باز جرّه است و نام قريهء از حومه شيراز كه كفته آن كره است و معرب آن جره است چنان كه شاعرى كفته
از خطه شيراز كشايش مطلب * كز زير كره دارد و از بالا بند
كره همان است و بندبند امير عضد الدوله است
نمايش پنجم در جيم ابجد با زاء
نمايش پنجم در جيم ابجد با زاء
جزانى
جزانى
بفتح اول بر وزن خزانى آنچه منسوب باشد به تغيير و تبديل يافتن از فرهنك دساتير نقل شده
جزد
جزد
همان جزر است كه نكاشته مانند ملخ و در تابستان فرياد كند و مردمان فقير آن را بريان كرده بخورند حكيم شمالى دهستانى در تعريف تابستان كفته
خروش جزد ميان سراب وقت زوال * چنان كه نالهء عاصى بود ميان سعير
جزغال و جزغاله
جزغال و جزغاله
بكسر اول دنبهء بره است كه برشته كرده باشند و آن را جز و جزدر و جزغ نيز در برهان نوشته
نمايش ششم در جيم ابجد با سين
نمايش ششم در جيم ابجد با سين
جست
جست
ماضى جستن است و كريختن و بضم ماضى جستن و جستجو كردن فردوسى بمعنى كريختن كفته
خود ويژكان بر هيونان مست * بسازيم بر خستكى راه حست
فخر كركانى كفته
كه نتوانى ز بند چرخ رستن * ز تفدبرى كه يزدان كرد جستن
جستان
جستان
بر وزن دستان نام محلّى است قريب به شهر زور و دينور كه از بلاد كردستان مىباشد و نام يك دو تن از حكام ديلمان و كردستان نيز كفته‌اند جستان بن و هسود آن را معاصر معتضد خليفه دانند و ممدوح حكيم قطران تبريزى شمارند