فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٦
بده
حفظ مىكرده و به منزل مىرسانيده چه بد بمعنى بزرك آمده مانند سپهبد و هيربد
بدرود
بدرود
بر وزن بهبود بمعنى سلامت و وداع معروف است ع وقت آنست كه بدرود كنى زندان را شعر
اكر قطره شد چشمه بدرود باد * شكسته سبو بر لب رود باد
و اينجا بمعنى سلامت است نه وداع و بمعنى ترك و واكذاشتن چيزى بر مجاز نيز آمده
بدره
بدره
به وزن صدره بالفتح خريطه مربّع از چرم و پلاس كه طولش اندكى از عرض بيشتر باشد و در آن زر و سيم كنند چنان كه كويند ده بدره زر و بيست بدره زر منظور آنست و آن بدري و بدله نيز آمده حكيم سنائى كفته شعر
جبّهء خواهم و درّاعه نخواهم زر و سيم * زانكه بهتر بود آن هر روز پانصد بدرى
اما بدره عربى خواهد بود
بدزهره
بدزهره
بمعنى ترسنده و كم جرات شيخ سعدى كفته شعر
سر انداز در عاشقى صادق است * كه بدزهره بر خويشتن عاشق است
بدست
بدست
بكسر اول و دويم وجب را كويند كه كشادكى پنج انكشت يك كف دست باشد و بتازى شبر خوانند وجب نيز مغير وژه است در اين صورت بكسر اول و ثانى چرا باشد بفتح اول و ثانى بدست نزديك‌تر است منوچهرى در صفت اسب كفته شعر
بر طراز آخته پويه كند چون عنكبوت * بر بدستى جاى بر جولان كند چون باب زن
حكيم سوزنى كفته شعر
نبود از تصرف تو برون * يك بدست از زمين
ملك و ملك بدست شدن يعنى بدست آمدن چنان كه اوحدى كفته شعر
در جهان دوستى بدست نشد * كه ازو در دلم شكست نشد
مولوى كفته شعر
امروز ندانم بچه دست آمده * كز اول بامداد مست آمدهء
كر خون دلم خورى ز دستت ندهم * زيرا كه به خون دل بدست آمدهء
بدسغان
بدسغان
با غين نقطه‌دار بر وزن دلستان نام كياهيست بهم پيچيده مانند ريسمان تافته و آن را به عربى عشقه و لبلاب خوانند كويند خوردن آن قطع شهوت كند عربان آن را قاتل ابيه كويند
بدسكال
بدسكال
بمعنى دشمن و بدكوى و بدخواه و بدانديش و سكال بمعنى فكر و انديشه و كفتكوى حكيم سنائى كفته شعر
با سنائى همه عتاب مساز * با خراباتيان سكال مكن
مولوى كفته شعر
خفاش اكر سكالد خورشيد غم ندارد * خورشيد را چه نقصان كر سايه بدسكالش
عنصرى كفته شعر
هرآنكه بست و به‌بندد به خدمت تو ميان * نه آسمانش مطيع است و بخت نيك سكال
رضى الدّين نيشابورى در معنى انديشه كفته شعر
چون بخشش تو آمد كان از براى چيست * عمريست كاين سكال همىبدهدم عذاب
شيخ سعدى كفته شعر
تو نيكوروش باش تا بدسكال * به بد كفتن تو نيابد مجال
سكالش و سكاليدن مصدر آنست
بدكند
بدكند
بر وزن فرزند بمعنى رشوت و پاره آمده شمس فخرى كفته شعر
تا به بيند يك نظر همراهشان * روح قدسى جان به بدكند آورند
بدلكام
بدلكام
معروف است و صفت اسب سركش است چه لكام و لغام هر دو بمعنى دهنهء اسب است و لجام معرب آن است چنان كه مرقوم شده و كنايه از مخالف و سركش و متمرّد شيخ سعدى در هزليّات كفته شعر
نازك‌اندام سرخوشى مىكرد * بدلكامى و سركشى مىكرد
خوابيندش ز لطف بر زانو * قضى الامر كيف ما كانوا
بدريون
بدريون
بر وزن سرنكون بمعنى مقل ازرق آورده همانا لغت سريانى مىباشد
بدمموم
بدمموم
با دو ميم بر وزن سرنكون در برهان قاطع بمعنى ترسيدن و رميدن آورده و بزند و پاژند نسبت كرده بدنام معروفست
بدواز
بدواز
در پتوار كذشت
بدوره
بدوره
به وزن تنوره طعامى را كويند كه جمع كرده به جائى برند و خورند و به وزن مسخره هم آمده مؤلف كويد در برهان چنين آورده و در فرهنكها نيافتم اين همان لغت بدرزه است كه بدان معنى كذشت تبديل يكديكرند يا تصحيف و وزن مسخره بىمعنى است به وزن تنوره انسب است ليكن بفتح دال نه ضمّ معنى اين نيز مانند دريوزه بدوره خواهد بود يعنى بپرسه و دوره حاصل شده چنان كه درويشان كنند و بشىء للّه مشهور است
بده
بده
با اول و ثانى مفتوح و هاء مختفى خشك‌پر ؟ ؟ ؟ او را كويند و آن را پته نيز خوانند يعنى خالى فردوسى كفته شعر
پرستنده باشم بآتشكده * نسازم خورش جز ز شير و بده
و كفته‌اند نام درختى است كه بر ندهد عرب آن را غرب كويند و كفته‌اند شعر
اين بيخ درخت است كه مىنارد بار * بيد و بده و سرو و سپيدار و چنار
نزارى قهستانى