فرهنگ انجمن آراى ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ١٠٧
افشين
نيز آمده كه ببادبان مشهور است
افژول
افژول
به وزن مشغول بمعنى تقاضا و افژولنده تقاضاكننده و پريشان‌سازنده و افژوليدن مصدر آنست يعنى برانكيختن و بر سر كار آوردن و پريشان ساختن و دور كردن كرد جامه و بر اين قياس در جميع اين كلمات فا بواو تبديل يابند
افسا
افسا
فسون خواننده و افسونكر براى رام كردن مار و غيره چنان كه كفته‌اند ع قتل مار افسا نباشد جز بمار
افسار
افسار
بمعنى افسا يعنى افسونكر نيز آمده همانا تبديل آنست و بمعنى افسار اسب و استر مشهور است حكيم سنائى كفته شعر
افسرى كش نه دين نهد بر سر * خواه افسر شمار و خواه افسار
افسان
افسان
بفتح اوّل سنكى را كويند كه بدان كارد و شمشير و مانند آنها تيز كنند و بمعنى سركذشت و افسانه نيز كفته‌اند مختارى در صفت اسب كفته شعر
از كين عدو بر زمين زند سم * تا نعل چو خنجر كند بر افسان
قطران كويد شعر
هزار و ده صفت از هفتخوان روئين دز * فزون شنيدم و خواندم من از هزار افسان
افسانه
افسانه
بر وزن مستانه حكايت و سركذشت و قصهء كذشتكان و بمعنى خبر ؟ ؟ ؟ مشهور و معروف كرديده نيز امده سيف اسفرنكى كفته شعر
مرا كز سخن كشته‌ام بر زبانها * چو صيت تو در نيكوئى آفسانه
هم او كفته شعر
با مردمى و مرديت افسانه شد بدبر * آثار جود حاتم و اخبار زال سام
افسر
افسر
بمعنى تاج پادشاهان حكيم سنائى فرموده شعر
چه شد ار بر سر تو افسر نيست * خرد اندر سر است و بر سر نيست
افسر سكزى
افسر سكزى
نام نوائيست از مصنفات باربد منوچهرى كويد
بكير بادهء نوشين و نوش كن بصواب * ببانك شيشم و با بانك افسر سكزى
رشيدى كفته كه نام سازى بوده بسيستان متعارف دقت چه سكز كوه سيستان را كويند و سكزى منسوب به سيستان و اين يا ياى نسبت است مانند اصفهان و اصفهانى
افسرد
افسرد
به وزن افشرد يعنى سرد شد و يخ بست آن را نيز افسرده كويند و افسردن و فسردن مصدر آنست مولوى كفته
كفت كسى خواجه سنائى بمرد * مرك چنان خواجه نه كاريست خرد
كاه نبود آنكه ببادى پريد * آب نبود آنكه بسرما فسرد
و بمعنى دل‌سرد شدن نيز آمده كفته‌اند ع افسرده‌دل افسرده كند انجمنى را
افسوس
افسوس
بمعنى دريغ و حسرت معروفست و ديكر بمعنى بازى و ظرافت انورى كفته شعر
آخر افسوس‌مان بيايد از آنك * ملك در دست مشتى افسوسى است
ديكر بمعنى ظلم و ستم كردنست و كفته‌اند شعر
اى صدر نايبى بولايت فرست زود * معزول كن معينك منحوس دزد را زرهاى بيشمار بافسوس مىبرد
آخر شمار او بكن از بهر مزد را * تا ديكران دلير نكردند همچو او
فرمان من ببر بكش اين زن به مزد را
و نام شهرى بوده كه اصحاب كهف از اهل آنجا بغار رفته‌اند و غار آن معروفست و معلوم و در ولايت روم است
افسون
افسون
بر وزن افيون خواندن كلماتى است بطريق غرايم براى دفع چشم‌زخم و حفظ چيزى قطران تبريزى كفته شعر
زمانه بر رخت از چشم بد همىترسد * از آن نويسد كردش بغاليه
افسون و افسونكر مزور و محيل و ساحر و ماركير را نيز كويند
افشار
افشار
بر وزن دستار بمعنى افشردن يعنى به زور دست آب چيزى كرفتن و بمعنى خلاليدن نيز آمده بيفشار يعنى بخلان و بدين قياس فشرده بمعنى امر يعنى بيفشار هم آمده كمال اسمعيل كفته شعر
به خاك پات كه آب حيات از آن بچكد * اكر مسوّدهء شعر من بيفشارى
و بمعنى معين و شريك و رفيق چنان كه شريك دزد را دزد افشار مولوى معنوى كفته شعر
دلم دزد و نظر او دزد و اين دزد * عجب اين دزد و دزد افشار چونست
و نام طايفهء از تراكمه از اولاد اوشار خان كه بافشار مشهور شده‌اند و افشره بمعنى افشرده و آب كرفته و افشره‌كر روغنكر و عصار را كويند
افشك و افشنك
افشك و افشنك
بر وزن چشمك و خرچنك بمعنى شبنم است زيرا كه از هوا افشانده مىشود رودكى كفته شعر
باغ ملك آمد طرى از رشحهء كلك وزير * زانكه افشك مىكند مر باغ و بستان را طرى
افشنه
افشنه
دهى است از ديهاى بخارا كويند شيخ ابو على در آنجا از مادر خود ستاره نام متولّد شد
افشه
افشه
بر وزن كفجه بمعنى بلغور باشد و آن غلّه‌ايست كه در آسيا آن را خورد كنند و بشكنند چنان كه آرد نشود
افشين
افشين
بر وزن رنكين نام مردى بوده اصلش از عجم و در نزد خليفه بغداد ملازمت يافته و معتصم او را سردار كرده بجنك بابك خرّم دين