علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٩

2 - تحليل زبان قرآن از زاويه درون دينى

براى آن ديار و مخاطبان ايشان نبوده است .

شايد كلام شريف نبوى نيز ناظر به همين آيه باشد كه فرمود : انّا معاشر الانبياء امرنا ان نكلم الناس به قدر عقولهم . « 1 »

هر چند ممكن است حديث شريف متضمن مقتضيات فكرى و روحى معاصران هر پيامبرى مىباشد .

ب ) در قرآن كريم بارها تصريح شده است كه قرآن به زبان مردم و براى فهم ايشان است .

هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ « 2 » ، هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ . « 3 »

ج ) دعوت به تدبر در محتواى قرآن :

كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ « 4 » ، وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ . « 5 »

طبيعى است كه اگر تدبر و ژرف انديشى متن قرآن بازيافت معرفتى و هدايتى ثمر بخشى نداشته باشد ، دستور دادن به آن از سوى خداى حكيم بيهوده خواهد بود .

د ) تحدّى و هماورد جويى از مخالفان آياتى كه مكرر از مخالفان و معارضان قرآن طلب مىكند ، اگر براستى در خدايى بودن آن ترديد دارند ، مانند آن را بسازند و به خدا نسبت دهند ، نشان روشنى از اين واقعيت مىدهد كه قرآن در ظرف فهم و درك و مقايسه آنها جاى مىگيرد و بر همين

( 1 ) بحار الانوار ، ج 1 ، ص 106 . ( 2 ) آل عمران / 138 . ( 3 ) ابراهيم / 52 . ( 4 ) ص / 29 . ( 5 ) قمر / 17 .