علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٣٨

نزول اجمالى و نزول تفصيلى

حقيقت قرآن به وساطت پيامبر بر آن نازل شده و رسيده است : . . . وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . . . « 1 » ، هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ . . . . « 2 »

بر اساس مطلب ذكر شده روشن مىشود ، آنچه كه در برخى كتب از « آياتى كه بر زبان صحابه جارى شده است » سخن رفته ، نا استوار و بر خلاف منطق وحى قرآنى و خردمندى است . « 3 »

نزول اجمالى و نزول تفصيلى

نزول اجمالى و نزول تفصيلى

بنا بر روايات متواتر و قطعى تاريخ ، آيات و سوره‌هاى قرآن مجيد بر خلاف كتب پيشين الهى يك باره نازل نشد ، بلكه با آغاز بعثت پيامبر اكرم در 27 رجب شروع و در طول دوران رسالت به اقتضاى پيشرفت نهضت اسلام و نيازهاى عينى جامعه به تدريج كامل گرديد . وجود ناسخ و منسوخ ، عام و خاص ، اسباب و زمينه‌هاى نزول گواه اين معناست . اين موضوع امرى نو و بىسابقه مىنمود و دستاويزى براى بهانه‌گيرى و اعتراض مخالفان و معاندان پيامبر اسلام به شمار مىآمد : وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً . . . . « 4 » با اين همه در آياتى از قرآن شريف ملاحظه مىكنيم كه نزول قرآن را مربوط به ماه رمضان مىداند و حتى در پاره‌اى از آيات ، شب نزول آن را نيز معين كرده است : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ « 5 » ، إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ « 6 » ، إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ . « 7 »

( 1 ) نحل / 44 . ( 2 ) جمعه / 2 . ( 3 ) الاتقان فى علوم القرآن ، سيوطى ، نوع دهم . ( 4 ) فرقان / 32 . ( 5 ) بقره / 185 . ( 6 ) قدر / 1 . ( 7 ) - دخان / 3 .