علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٢٠

2 - معارف بىمانند از پيامبر امّى

تاريخ شناسى قرآن ، تبيين زندگى صالحان و بدرفتاران ، شرح منشها و كنشها و معرفى الگوهاى نيك و ناخرسند است و نه شرح زاد و بوم افراد و فرمانروايان .

و بالاخره قرآن در نگرش تاريخى خويش ، طريقى تازه را گشود و سنتهاى قطعى در روند فلسفه تاريخ و عوامل تمدن و افول جوامع انسانى و پيروزى همواره و فرجامين سپاه حق بر باطل را مورد توجه جدى خويش قرار داد . زاويه‌اى كه در تحليل علمى تجربهء هيچ انديشمند و جامعه شناسى نمىگنجيد .

بر همين اساس بود كه پيامبر خود را به پيروزى در برابر تمام توان دشمنان نويد داد : أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ « 1 » ، يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ . هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ « 2 » ، إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهادُ . « 3 » كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ « 4 » ، إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ « 5 » ، إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ . « 6 »

نظامهاى ارزشى قرآن نيز به نوبهء خود ستيغى پر صلابت و بىبديل از معارف بىپايان قرآن است .

تاريخ و حيات بشر شاهد مكتبها و انديشه‌هاى بسيارى بوده است كه در تئورى پردازى و تأملات ذهنى محض دستى دراز داشته‌اند ، ليكن فاقد دستورات عملى و نظامهاى ارزشى همگون ، جهت پاسخگويى به خواستها و نيازهاى زندگى معقول و

( 1 ) قمر / 44 - 45 . ( 2 ) - صف / 8 - 9 . ( 3 ) مومن / 51 . ( 4 ) رعد / 17 . ( 5 ) حجر / 9 . ( 6 ) اعراف / 128 .