علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١١١
د ) تمثيلها و تصويرها .
مباشرت استفاده شده است : أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ . « 1 » جريان زليخا و پى كردن يوسف از تعبير عفت مند مراوده و رفت و آمد ، استمداد شده و حتى زيبايى يوسف به وصف ، شرح نشده بلكه به سرعت و كنايه از اين جريان عبور شده است . ( يوسف / 31 ) از غيبت كردن به خوردن گوشت مرده تعبير شده و كلمه دوست داشتن هم كنار آن نهاده شده كه نهايت كراهت را مىرساند : أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ . . . . « 2 »
استوا بر عرش كنايه از « ملك » يا « قدرت » يا « ربوبيت » : الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى . « 3 » باز بودن دستان خدا كنايه از جود و غناى الهى است : بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ . « 4 »
د ) تمثيلها و تصويرها .
د ) تمثيلها و تصويرها .
تمثيل از جمله انواع تشبيه و داراى آثار ويژهاى است . در وصف ايمان داران پايدار ، آنان را به بنيان مستحكم ، و گياه بالنده مانند كرده است :
كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ . . . « 5 » ، كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ . . . . « 6 »
مثل انسانى كه هدايتهاى الهى را آگاهانه كنار نهاده و خود را از رحمت و عنايت حق بازداشته و در سرگردانى مانده چنين است : وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْناهُ آياتِنا فَانْسَلَخَ مِنْها . . . وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ . . . « 7 »
بنياد بىخدايان چونان خانه عنكبوت است : مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ . . « 8 »
( 1 ) نساء / 43 . ( 2 ) حجرات / 12 . ( 3 ) طه / 5 . ( 4 ) مائده / 64 . ( 5 ) صف / 3 . ( 6 ) فتح / 29 . ( 7 ) - اعراف / 175 - 176 . ( 8 ) - عنكبوت / 41 .