مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩٩٠

[ تفاوت اهل تقليد و اهل تحقيق به زبان تمثيل ]

شاه ديدش گفت قاصد اين كى است * كه از آن بحر است و اين هم ماهى است

پس معرف گفت پور آن پدر * اين برادر ز آن برادر خردتر

شه نوازيدش كه هستى يادگار * كرد او را هم بدين پرسش شكار

از نواز شاه آن زار حنيذ * در تن خود غير جان جانى بديد

[ سلوك با مرشد ، موفق‌تر است ]

[ سلوك با مرشد ، موفق‌تر است ]

در دل خود ديد عالى غلغله * كه نيابد صوفى آن در صد چله

[ مظاهر ، آينهء جمال حق‌اند ]

[ مظاهر ، آينهء جمال حق‌اند ]

عرصه و ديوار و كوه سنگ بافت * پيش او چون نار خندان مىشكافت

ذره ذره پيش او همچون قباب * دم به دم مىكرد صد گون فتح باب

باب گه روزن شدى گاهى شعاع * خاك گه گندم شدى و گاه صاع

[ تازه بينى عارفان ]

[ تازه بينى عارفان ]

در نظرها چرخ بس كهنه و قديد * پيش چشمش هر دمى خلق جديد

[ رفع حجاب‌ها از دل و ديده ]

[ رفع حجاب‌ها از دل و ديده ]

روح زيبا چون كه وا رست از جسد * از قضا بىشك چنين چشمش رسد

صد هزاران غيب پيشش شد پديد * آن چه چشم محرمان بيند بديد

آن چه او اندر كتب بر خوانده بود * چشم را در صورت آن بر گشود

از غبار مركب آن شاه نر * يافت او كحل عزيزى در بصر

بر چنين گلزار دامن مىكشيد * جزو جزوش نعره زن هَلْ مِنْ مَزِيدٍ

گلشنى كز بقل رويد يك دم است * گلشنى كز عقل رويد خرم است

گلشنى كز گل دمد گردد تباه * گلشنى كز دل دمد وا فرحتاه

[ مقايسهء علوم حقيقى و مجازى به زبان تمثيل ]

[ مقايسهء علوم حقيقى و مجازى به زبان تمثيل ]

علمهاى با مزه‌ى دانسته‌مان * ز آن گلستان يك دو سه گلدسته دان

ز آن زبون اين دو سه گل دسته‌ايم * كه در گلزار بر خود بسته‌ايم

آن چنان مفتاحها هر دم به نان * مىفتد اى جان دريغا از بنان

[ شهوات ، هيچگاه سير نمىشوند ]

[ شهوات ، هيچگاه سير نمىشوند ]

ور دمى هم فارغ آرندت ز نان * گرد چادر گردى و عشق زنان

باز استسقات چون شد موج زن * ملك شهرى بايدت پر نان و زن

مار بودى اژدها گشتى مگر * يك سرت بود اين زمانى هفت سر

اژدهاى هفت سر دوزخ بود * حرص تو دانه‌ست و دوزخ فخ بود

[ خود را از دام شهوات رها كن ]

[ خود را از دام شهوات رها كن ]

دام را بدران بسوزان دانه را * باز كن درهاى نو اين خانه را

[ وصف مقلدان به زبان تمثيل ]

[ وصف مقلدان به زبان تمثيل ]

چون تو عاشق نيستى اى نر گدا * همچو كوهى بىخبر دارى صدا

كوه را گفتار كى باشد ز خود * عكس غير است آن صدا اى معتمد

گفت تو ز آن سان كه عكس ديگرى است * جمله احوالت بجز هم عكس نيست

خشم و ذوقت هر دو عكس ديگران * شادى قواده و خشم عوان

آن عوان را آن ضعيف آخر چه كرد * كه دهد او را به كينه زجر و درد

تا به كى عكس خيال لامعه * جهد كن تا گرددت اين واقعه

تا كه گفتارت ز حال تو بود * سير تو با پر و بال تو بود

[ تفاوت اهل تقليد و اهل تحقيق به زبان تمثيل ]

[ تفاوت اهل تقليد و اهل تحقيق به زبان تمثيل ]

صيد گيرد تير هم با پر غير * لاجرم بىبهره است از لحم طير