مثنوى معنوى ( فارسى )

• المؤلف: جلال الدين الرومي
• الوفاة: 672
• القسم: الأخلاق والعرفان
• الناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، سازمان چاپ و انتشارات - تهران ( ايران )

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• [ مقدمه ]
• چند كلمه دربارهء اين مثنوى
• [ دفتر اول ]
• ديباچه دفتر اول "
• [ نىنامه : ماجراى فراق ا نسان از اصل خود ]
• [ تا آدمى فراق را تجربه نكرده باشد ، حكايت فراق را درنيابد ]
• [ هر كس به اصل خود خواهد پيوست ]
• [ عارفان ، حكايت فراق انسان را به عموم مردم مىگويند ]
• [ هر كس از دريچهء پندار خود در بارهء عارفان قضاوت مىكند ]
• [ درون آدمى در آينهء گفتار و رفتار او ظهور مىكند ]
• [ پيوند جسم و روح را درك نتوان كرد ]
• [ كلام اوليا ، آتشين است ]
• [ عشق در همهء هتس جريان دارد ]
• [ انسان كامل ، همراه كسى است كه از تعلقات دنيوى رها شده باشد ]
• [ انسان كامل ، هم صفات قهريه دارد و هم صفات لطفيه ]
• [ انسان كامل از راه پر خطر عشق ، حكايت مىكند ]
• [ تنها اهل فنا از اسرار ربانى آگاه‌اند ]
• [ درد طلب عاشقان ، لحظه‌اى منقطع نمىشود ]
• [ از گذر عمر نگران مباش به شرط آنكه عمرت در راه حقيقت باشد ]
• [ عاشقان ، بدون عشق و طلب زندگى نتوانند كرد ]
• [ ناقصان ، سخن كاملان را درك نتوانند كرد ]
• [ رشتهء تعلقات را پاره كن تا رها شوى ]
• [ تمثيلى در نكوهش صفت آز ]
• [ عشق ، بيمارىهاى اخلاقى را درمان مىكند ]
• [ عشق ، آدمى را عروج مىدهد ]
• [ عشق ، جمادات را هم جان مىبخشد ]
• [ اگر گوش شنوا پيدا شود ، اوليا اسرار را بازگو مىكنند ]
• [ اگر گوش شنوا پيدا نشود ، گوينده خاموش شود ، اگر چه آكنده از حرف باشد ]
• [ وجود موهوم بشر ، او را از حضرت معشوق جدا كرده است ]
• [ آنكه عاشق نيست ، پرواز نتواند كرد ]
• [ بدون نور الهى از عقل كارى ساخته نيست ]
• [ عشق ، ذاتا آشكار كنندهء درون است ]
• [ تا دل از زنگار نفسانى نپردازى ، اسرار ربانى را درنيابى ]
• حكايت عاشق شدن پادشاه بر كنيزك و بيمار شدن كنيزك و تدبير در صحت او
• [ حكايت در چگونگى رهايى روح از عالم صورت ]
• [ دو تمثيل در بيان اينكه كامروايى انسان در اين دنيا ، نسبى است ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]
• [ خودبينى ، سبب حرمان آدمى ]
• [ جملهء « إن شاء اللّه » را از صميم قلب بگو ، نه فقط به زبان ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]
• [ آنجا كه قضاى الهى دررسد ، آدمى از تدبير بازمىماند ]
• ظاهر شدن عجز حكيمان از معالجه‌ى كنيزك و روى آوردن ، پادشاه به درگاه خدا و در خواب ديدن او ولى را
• [ در مرتبهء عجز و اضطرار ، دعا به اجابت رسد ]
• [ با آنكه خدا از درونت خبر دارد ، باز ، خواسته‌ات را به زبان آور ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]
• [ خيال بر بيشتر آدميان ، غالب است ]
• [ خيالات اوليا از سنخ حقيقت است ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]
• از خداوند ولى التوفيق در خواستن توفيق رعايت ادب در همه حالها و بيان كردن وخامت ضررهاى بىادبى
• [ اهميت ادب ]
• [ دو نمونه تاريخى از زيان بىادبى ]
• [ آزمندى ، كفران نعمت است ]
• [ آزمندى در نعمت و رحمت حق را مىبندد ]
• [ خوددارى از پرداختن حقوق نيازمندان ، تباهى اجتماعى و اخلاقى مىآورد ]
• [ بى ادبى و گستاخى ، اندوه و بدبختى مىآورد ]
• [ گستاخى در برابر نيكان ، ناجوانمردى است ]
• [ آسمان و آسمانيان نيز ادب دارند ]
• [ باز در نكوهش گستاخى ]
• ملاقات پادشاه با آن ولى كه در خوابش نمودند
• بردن پادشاه آن طبيب را بر سر بيمار تا حال او را ببيند
• [ طبيبى كه باطن‌بين نباشد ، اى بسا به جاى جان بخشيدن ، جان بستاند ]
• [ اوليا ، اسرار مردم را فاش نمىكنند ]
• [ بسيارى از بيمارىها ، ريشهء روانى دارد نه جسمى ]
• [ عشق ، احوال عاشق را آشكار مىكند ]
• [ عشق ، حلّال معماى هستى است ]
• [ عشق مجازى و حقيقى هر دو رو به سوى حضرت معشوق دارد ]
• [ عشق را نمىتوان تعريف كرد ]
• [ عشق را خود عشق شرح دهد ، نه عقل ]
• [ خورشيد حقيقت ، پايدار است ]
• [ وحدانيت حق ، حقيقى است نه عددى ]
• [ در ستايش شمس تبريزى ]
• [ حسام الدين خواهان شنيدين رابطهء معنوى مولانا و شمس است ]
• [ مولانا مىگويد : اين راز به گفت درنيايد ]
• [ حسام الدين براى شنيدن اين اسرار پافشارى مىكند ]
• [ درويش حقيقى ، عمرش را ضايع نمىكند ]
• [ مولانا مىگويد : اين اسرار را تمثيلى و سمبليك شرح خواهم داد ]
• [ حسام الدين درخواست مىكند كه اين اسرار بوضوح تمام گفته آيد ]
• [ مولانا به حسام الدين مىگويد شنونده تاب درك آشكار اين اسرار را ندارد ]
• [ دو تمثيل در اينكه هر كس بايد اندازه خود را بشناسد ]
• خلوت طلبيدن آن ولى از پادشاه جهت دريافتن رنج كنيزك
• [ روانكاوى از كنيزك آغاز مىشود ]
• [ تمثيل در اينكه درك مسائل روانى انسان ، بسى دشوار است ]
• [ با ادعا نمىتوان روانشناس شد ]
• [ تمثيل در اينكه در پريشانىها به اهلش مراجعه كن ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]
• [ اسرارت را نگه دار تا به مراد خود زود برسى ]
• [ دو تمثيل در توضيح ابيات پيشين ]
• [ تفاوت وعده‌هاى راستين و دروغين از حيث تأثيرات روانى ]
• دريافتن آن ولى رنج را و عرض كردن رنج او را پيش پادشاه
• فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگر
• [ عشق‌هاى بى پايه به رسوايى مىانجامد ]
• [ در لزوم خوددارى از خودنمايى ]
• [ هر كس جواب عمل خود را مىبيند ]
• [ عشق به موجودات زوال‌پذير ، دوام ندارد ]
• [ عشق به معشوق زنده ، هماره تازه است ]
• [ هر گاه از راه يافتن به درگاه خداوند نااميد شدى ، كريم بودن خدا را فرا ياد آر ]
• بيان آن كه كشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهى بود نه به هواى نفس و تامل فاسد
• [ پاسخ كامل به اينكه چرا زرگر كشته شد ]
• [ ستايش از نااهلان ، خشم خدا را برمىانگيزد ]
• [ باز در تبيين كشته شدن زرگر ]
• [ قهر الهى خالى از لطف نيست ]
• [ مبادا كار پاكان را قياس از خود بگيرى ]
• حكايت بقال و طوطى و روغن ريختن طوطى در دكان
• [ حكايت در نقد مقايسه‌هاى نابجا ]
• [ خود را همسنگ پاكان مپندار ]
• [ چند تمثيل در نقد مقايسه‌هاى ناموجّه ]
• [ ضرورت پيدا كردن مرشد بصير ]
• [ نقد سطحى نگران ]
• [ تشابه ظاهرى ميان دو چيز ، الزاما به معنى وحدت ماهيت آنها نيست ]
• [ حق ستيزان ، مقلّد هستند ]
• [ رياكار ، شيفتهء محبوبيت است ]
• [ محبوبيت مؤمن و منفوريت رياكار ، ذاتى است ]
• [ نفاق و ايمان در مشتى واژه خلاصه نمىشود ]
• [ اختلاط ظاهرى مؤمن و كافر ، دليل بر اتحاد ذاتى آنان نمىشود ]
• [ تا وقتى در ظواهر مانده‌اى نمىتوانى حقيقت كفر و ايمان را دريابى ]
• [ اهميت بصيرت باطنى در شناخت امور ]
• [ تمثيلى جالب در بيان حسّ باطنى و حقيقت‌ياب اهل ايمان ]
• [ حسّ ظاهرى به سوى دنيا مىگرايد و حسّ باطنى به سوى آسمان ]
• [ تفاوت حسّ ظاهر و باطن ]
• [ ابتدا فناى اوصاف جسمانى و سپس شهود قلبى ]
• [ چند تمثيل در تبيين بيت پيشين ]
• [ ما به اسرار كار حق واقف نيستيم ]
• [ كارهاى خداوند حيرت‌انگيز است ]
• [ تفاوت حيرت عارفانه و حيرت جاهلانه ]
• [ مبادا خيال كنى هر كس مدعى ايمان و عرفان شد اهل حقيقت است ]
• [ تمثيلى جالب در بيان مدعيان هدايت ]
• [ شيادان با حفظ ظواهر ايمانى ، صياد ساده‌لوحان شوند ]
• [ تفاوت اهل حقيقت و رياكاران دكان‌دار ]
• داستان آن پادشاه جهود كه نصرانيان را مىكشت از بهر تعصب
• [ حكايت در وحدت انبيا و نقد جنگ‌هاى مذهبى ]
• [ تمثيل در اينكه بينش‌هاى تباه ، انبيا را يگانه نمىتوانند ديد ]
• [ خشم و شهوت ، بينش را تباه مىكند ]
• [ اغراض نفسانى ، حجاب ديده است ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه جهود ]
• آموختن وزير مكر پادشاه را
• تلبيس وزير با نصارا
• قبول كردن نصارا مكر وزير را
• [ نفس امّاره ، نيرنگباز است ]
• متابعت نصارا وزير را
• [ مناجات براى نجات از دام‌هاى بيشمار دنيا ]
• [ هواى نفس ، تباه كنندهء طاعات و عبادات است ]
• [ نماز بايد توأم با حضور قلب باشد ]
• [ هواى نفس ، تباه كنندهء طاعات و عبادات است ]
• [ تمثيل در اينكه نفس امّاره ، محو كنندهء ايمان و احوال نيك است ]
• [ چون خدا با ماست ، باكى نيست ]
• [ تعطيل شدن حواس و ادراكات در خواب ]
• [ به گاه خواب ، ارواح از قفس بدنها مىرهند ]
• [ عارفان در خواب و بيدارى از قفس تن رهيده‌اند ]
• [ عارفان به دنيا اعتنايى ندارند و يكسره تسليم مشيت حق‌اند ]
• [ مردم عموما در خواب هستند ]
• [ به هنگام خواب ، رابطهء جسم و روح به حداقل ممكن مىرسد ]
• [ خداوند ، ارواح را به ابدان باز مىگرداند ]
• [ خداوند به هنگام خواب ، روح را از بدن جدا مىكند ]
• [ در خواب ، روح لطيف بواسطهء روح حيوانى ارتباط خود را با جسم حفظ مىكند ]
• [ ترجيح سُكر بر صحو ]
• [ حقيقتِ اوليا در هر عصر در افرادى خاص ظهور مىكند ، امّا كو شناسنده ؟ ! ]
• قصه‌ى ديدن خليفه ليلى را
• [ حكايت در بيان اينكه شناخت هر كس از واقعيت ، نسبى است ]
• [ بيدارى و هوشيارى در امور نازل دنيوى ، عين خواب و غفلت است ]
• [ خيالات ، صفاى روح را تباه مىكند ]
• [ خفتهء حقيقى كسى است كه به امور پست مشغول است ]
• [ خفتهء حقيقى ، وارونه بين است ]
• [ آنان كه مفتون ظواهر دنيا هستند ، صيّادان سايه‌اند ]
• [ ولىّ مرشد ، طالبان حقيقت را از دام خيالات مىرهاند ]
• [ انسان كامل ، به خدا زنده است نه به دنيا ]
• [ لزوم مصاحبت با انسان كامل ]
• [ اوليا ، سايهء خدا هستند ]
• [ در امر سلوك بايد پيرى راهدان داشت ]
• [ حسودان ، ياران شيطان هستند ]
• [ سخت‌ترين گردنهء راه سلوك ، حسادت است ]
• [ زشتى حسادت ]
• [ برگزيدگان ، از حسادت پاك هستند ]
• [ كعبهء دل را از پليديها پاك دار ]
• [ جواب عمل ]
• [ در برابر اوليا ، فروتن باش ]
• بيان حسد وزير
• [ حسود ، به خود زيان مىرساند ]
• [ شامّهء حقيقى ، بوى حقيقت را مىشنود ]
• [ آن كه بوى حقيقت را نشنود ، شامّهء حقيقى ندارد ]
• [ ناسپاسى ، شامّهء حقيقت‌ياب را محو مىكند ]
• [ لزوم نمك‌شناسى و اطاعت از كاملان ]
• [ مردم را گمراه مكن ]
• [ صفت رياكاران حيله‌گر ]
• فهم كردن حاذقان نصارا مكر وزير را
• [ شيوهء حيله گران در فريفتن مردم به زبان تمثيل ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه جهود ]
• پيغام شاه پنهان با وزير
• بيان دوازده سبط از نصارا
• تخليط وزير در احكام انجيل
• [ زمينه‌سازى فرهنگى و عقيدتى براى برپايى جنگ‌هاى مذهبى ]
• بيان آن كه اين اختلافات در صورت روش است نه در حقيقت راه
• [ وحدت اديان و اتحاد پيامبران ]
• [ وحدتى كه بر پايهء عشق بنا شود ملال نمىانگيزد ]
• [ تضاد ماده و معنا ]
• [ نارسايى تمثيل‌ها در بيان رابطهء خلق و حق ]
• [ سرچشمهء نعمت‌هاى فيض الهى است ]
• [ جهان موجودات به اقتضاى حكمت الهى ، قانونمند عمل مىكند ]
• [ جمادات نيز داراى شعور و آگاهى هستند ]
• [ قلب و جان آدمى ، تاب اسرار الهى را ندارد ]
• [ موجودات با عنايت الهى به مراتب عاليهء كمال مىرسند ]
• [ افعال شگفت‌انگيز الهى را نبايد با خوارق عادات معموله يكسان دانست ]
• [ نيايش بنده‌اى كه هنوز من خود را در حضرت معبود ، مستهلك نكرده ، ترك نياش است ]
• [ ضرورت فانى شدن در حقيقت حضرت حق ]
• [ مادام كه من خود را محو نكرده‌اى ، روحت ، سرد و جامد است ]
• بيان خسارت وزير در اين مكر
• [ درگير شدن با قضاى الهى ، نشان حماقت است ]
• [ قدرت مطلقهء خداوند را درياب ]
• [ دنياى مادى ، زندان روح است ، پس به دگر سوى جهان سفر كن ]
• [ قدرت‌هاى مادى در برابر قدرت الهى هيچ است ]
• [ هر كس در برابر حق از من خود نگذرد ، موجودى بىارزش است ]
• [ زيركان نيرومند ، مقهور تدبيرات الهى هستند ]
• [ راه برخوردارى از لطف الهى ، شكسته دل شدن است نه رندى و چابكى كردن ]
• [ هر كس اسير شهوات شود باطنش مسخ گردد ]
• [ مسخ باطن ، سخت‌تر از مسخ ظاهر است ]
• [ اهل ظاهر در امور غير لازم موشكافى مىكنند اما حقيقت خود را نشاخته‌اند ]
• [ دنياپرستان ، ارزش‌هاى اخلاقى و معنوى را وارونه مىبينند ]
• [ قدرتمندان ظاهرى به قدرت‌هاى پوشالى خود مىبالند ]
• [ قدرت‌هاى ظاهرى در برابر قدرت الهى هيچ است ]
• [ نمونه‌هايى از قدرت الهى ]
• [ افعال شگفت‌انگيز الهى را نمىتوان با عقول جزئيه تفسير كرد ]
• مكر ديگر انگيختن وزير در اضلال قوم
• [ فريب دادن مردم از طريق تقدس‌مآبى و زهدفروشى ]
• [ فريب ، جهت انگيختن شوق در مردم و بالا بردن تقاضاى آنها ]
• [ عوام الناس ، مقهور فريبكارى و زهدفروشى گندم‌نمايان جو فروش مىشوند ]
• دفع گفتن وزير مريدان را
• [ حجاب‌هاى نفسانى را از دل و جانت بردار تا حقايق ربانى را دريابى ]
• [ تا وقتى به ظاهر جهان مشغولى ، به باطن آن راه نخواهى يافت ]
• [ قلمرو جسم و جان ، متفاوت است ]
• [ تا وقتى اسير ظاهر جهانى ، به حقيقت جهان نخواهى رسيد ]
• [ سخن ، نقاب حقيقت است ، پس مدّتى خاموش باش ]
• مكرر كردن مريدان كه خلوت را بشكن
• [ تمثيلاتى چند در اينكه هرگاه مىخواهى به كسى چيزى ياد بدهى به قابليت و استعداد او توجه كن ]
• [ مصاحبت با كاملان ، دل و جان را نور و كمال مىبخشد ]
• [ عالم معنا به منزلهء جان ، و عالم صورت به منزلهء كالبد مادى است ]
• جواب گفتن وزير كه خلوت را نمىشكنم
• اعتراض مريدان در خلوت وزير
• [ چند تمثيل در فناى افعالى ، يعنى عارف ، هيچ فعل و حالى را از خود نمىداند ، بل همه را از جانب خدا مىشمرد ]
• [ جهان ، نيست هست‌نماست و خدا ، هست نيست‌نما ]
• [ تمثيلى ديگر در فناى افعالى ]
• [ خداوند ، عطيهء هستى را به هستان بخشيده است ]
• [ خداوند به قابليت‌هاى موجودات نگاه نمىكند ، بل به جود و بخشش خود مىنگرد ]
• [ خداوند ، هستى را به موجودات بخشيد ، بىآنكه قابليت آن را داشته باشند ]
• [ همهء موجودات ، مقهور قدرت حق تعالى هستند ]
• [ مثنوى را با روح قرآنى توانى دريافت ]
• [ مبادا مسألهء جبر را با جبّاريت خداوند اشتباه بگيرى ]
• [ نفى جبر و اثبات اختيار در انسان ]
• [ اعتراض جبريان و پاسخ آن ]
• [ درد ، كليد باب حقيقت است ]
• [ هر چه آگاهى بيشتر شود ، درد بيشتر گردد ]
• [ نقد مشرب جبريان ]
• [ تفاوت جبر خاصه و جبر عامه ]
• [ هر كس به سوى همجنس خود رود ]
• نوميد كردن وزير مريدان را از رفض خلوت
• ولى عهد ساختن وزير هر يك امير را جدا جدا
• [ باز زمينه‌سازى براى جنگ‌هاى مذهبى ]
• كشتن وزير خويشتن را در خلوت
• طلب كردن امت عيسى عليه السلام از امرا كه ولى عهد از شما كدام است
• [ آغاز جنگ‌هاى مذهبى ]
• [ انبيا ، نايب خداوند هستند ]
• [ وحدت ميان خدا و پيامبران ]
• [ وحدت پيامبران به زبان تمثيل ]
• [ راه رهايى از صورت‌پرستى ، گذر از منزل من و مايى است ]
• [ تجلى لطفى خدا ]
• [ وحدت وجود به زبان تمثيل ]
• [ نكته‌هاى دقيق را براى هر كس نتوان گفت ]
• [ تا قابليت پيدا نكرده‌اى به سوى نكته‌هاى دقيق مرو كه تباه شوى ]
• [ اسرار الهى را به هر كس نتوان گفت ]
• [ ادامهء حكايت پادشاه جهود ]
• منازعت امرا در وليعهدى
• [ كشتارهاى مذهبى آغاز مىشود ]
• [ مرگ براى نيكان ، نعمت است ]
• [ مرگ ، آشكار كنندهء باطن است ]
• [ دعوت به معناگرايى و نقد صورت‌پرستى ]
• [ مصاحبت با اهل معنا آدمى را به كمال رساند ]
• [ جان فاقد معنويت ، بىارزش است ]
• [ تشبيه اهل نفاق به شمشير چوبين ]
• [ اهميت مصاحبت با كاملان ]
• [ كشمكش جان و تن ]
• [ اهميت مصاحبت با كاملان ]
• تعظيم نعت مصطفى عليه السلام كه مذكور بود در انجيل
• [ بشارت انجيل به ظهور محمد ( ص ) ]
• [ نصرانيان حق‌باور از اين فتنه در امان شدند ]
• [ نصرانيان حق‌ستيز به آتش اين فتنه اندر شدند ]
• [ نام محمد ( ص ) ياور و پناهگاه است ]
• حكايت پادشاه جهود ديگر كه در هلاك دين عيسى سعى نمود
• [ حكايتى ديگر از شاهى نصرانىكش ]
• [ آنكه سنّت بد مىنهد هر لحظه منفور خلايق است ]
• [ سنت نيكان و بدان ]
• [ بدان به سوى بدان مىروند ]
• [ خير و شر در كنار هم است ]
• [ معارف راستين ، ميراث نيكان است ]
• [ شعلهء طلب نيازمندان ، برگرفته از طلب پيامبران است ]
• [ چند تمثيل در توضيح بيت پيشين ]
• [ فيض خدا بر همه فرو مىريزد و هر كس به اندازهء طلب خود از آن بهره مىبرد ]
• [ اولياى خدا ، فقط روى به حق دارند ]
• [ هر كس عشق نداشته باشد از فيض الهى محروم است ]
• [ صورت پرست مباش ]
• [ تفاوت رنگ خدا و رنگ شيطان ]
• [ هر چيز به اصل خود بازگردد ]
• آتش كردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوى آتش كه هر كه اين بت را سجود كند از آتش برست
• [ حكايت پادشاه جهود ديگر كه در هلاك دين عيسى سعى مىنمود ]
• [ اگر نفس امّاره مهار نشود به بتى بت‌ساز تبديل گردد ]
• [ نفس امّاره ، بزرگترين بت است ]
• [ نفس اماره ، آتش فتنه مىانگيزد ]
• [ نفس ، منبع اصلى شهوت است ]
• [ مبادا نفس اماره را ساده بينگارى ]
• [ نفس اماره ، همانا دوزخ هفت در است ]
• [ نفس اماره ، بسيار نيرنگباز است ]
• [ از دست نفس اماره بايد به خدا و مردان خدا پناه برد ]
• به سخن آمدن طفل در ميان آتش و تحريض كردن خلق را در افتادن به آتش
• [ فناى عارفانه به زبان تمثيل ]
• [ رسوايى شيطان ]
• [ جواب عمل ]
• كج ماندن دهان آن مرد كه نام محمد را عليه السلام به تسخر خواند
• [ حكايت در اينكه هر كس به طعن پاكان خيزد ، خود ، رسوا شود ]
• [ تضرّع ، يارى خدا را به دنبال دارد ]
• عتاب كردن آتش را آن پادشاه جهود
• [ قدرت مطلقهء الهى ]
• [ تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ تمثيل در اينكه نظام علل و اسباب طبيعى واقعيت دارد اما تا خدا نخواهد آنها به خودى خود مؤثر نيستند ]
• [ تدبير امور عالم ، ذاتى نيست ، بل مستند به مشيت خداوند است ]
• قصه‌ى باد كه در عهد هود عليه السلام قوم عاد را هلاك كرد
• [ حكايت در اينكه جمادات نيز به امر حق ، داراى حيات و شعوراند ]
• [ اهل حقيقت ، در آتش شهوت نمىسوزند ]
• [ چند تمثيل در شعور داشتن جمادات ]
• طنز و انكار كردن پادشاه جهود و قبول نكردن نصيحت خاصان خويش
• [ هر كس به اصل خود مىپيوندد ]
• [ جواب عمل ]
• [ هر كس به اصل خود بازمىگردد ]
• [ نيايش بنده ، به سوى بارگاه الهى صعود مىكند ]
• [ پاداش نيايش ، مضاعف است ]
• [ گرايش به معنويت ، امرى فطرى است ]
• [ پيوند ميان همجنس‌ها ]
• [ موجودات ناهمجنس كه استعداد تجانس داشته باشند ، همجنس مىشوند ]
• [ تجانس ظاهرى دوام ندارد ]
• [ سه تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ حذر از گندم‌نمايان جوفروش ]
• بيان توكل و ترك جهد گفتن نخجيران به شير
• [ حكايت در اينكه سعى و تلاش ، منافى توكل نيست ]
• جواب گفتن شير نخجيران را و فايده‌ى جهد گفتن
• [ تجربه‌هاى پيشين خود را دست كم مگير ]
• ترجيح نهادن نخجيران توكل را بر جهد و اكتساب
• [ احتياط و محكم‌كارى در برابر مقدّرات ، بى فايده است ]
• ترجيح نهادن شير جهد و اكتساب را بر توكل و تسليم
• [ توكّل ، هيچگونه تناقضى با سعى و تلاش ندارد ]
• ترجيح نهادن نخجيران توكل را بر اجتهاد
• [ نفى توكل و تكيه مطلق بر سعى خود ، كارى بيهوده است ]
• [ آدم‌هاى بىتوكّل نمىتوانند خود را از بلا برهانند ]
• [ تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ بينش الهى به دست آر ]
• [ تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ باز هم در توكّل ]
• باز ترجيح‌نهادن شير جهد را بر توكل
• [ توكّل ، سعى بشر را نفى نمىكند ]
• [ تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ سير كمالى سالك از خامى تا پختگى ]
• [ تأييد سعى و تلاش و نفى جبر ]
• [ جبر عارفانه با جبر عاميانه تفاوت دارد ]
• [ اهميت سعى و تلاش ]
• [ توكّل ، سعى و تلاش انسان را نفى نمىكند ]
• باز ترجيح نهادن نخجيران توكل را بر جهد
• [ چرا آزمندان با آن همه جوش و خروش به راحتى و آسايش نمىرسند ؟ ]
• نگريستن عزراييل بر مردى و گريختن آن مرد در سراى سليمان و تقرير ترجيح توكل بر جهد و قلت فايده‌ى جهد
• [ حكايت در غلبهء تقدير حق بر تدبير بندگان ]
• [ نقد آزمندان ]
• [ ادامهء حكايت نگريستن عزرائيل ]
• [ در اثبات تقدير و نفى سعىهاى بيهوده ]
• باز ترجيح‌نهادن شير جهد را بر توكل و فوايد جهد را بيان كردن
• [ تقدير حضرت حق ، معارض سعى بنده نيست ]
• [ تمثيل براى ابيات پيشين ]
• [ دنيا پرستى ، ميلى نافرجام است ]
• [ تدبير حقيقى آن است كه انسان را از تنگناى زندگى پست حيوانى برهاند ]
• [ مفهوم دنيا در نظر عرفا ، غفلت دل است نه تلاش‌هاى اجتماعى و اقتصادى ]
• [ دارايى دنيوى ، ابزار كمال انسانى است نه نفس كمال ]
• [ تمثيل در اينكه دنيا پرستى به داشتن مال نيست بل به مال دوستى است ]
• [ تمثيل در اينكه اگر دل از عشق خدا پر سازى ، دنيا در برابر همّت تو زبون شود ]
• [ در لزوم سعى و تلاش ]
• مقرر شدن ترجيح جهد بر توكل
• انكار كردن نخجيران بر خرگوش در تاخير رفتن بر شير
• جواب گفتن خرگوش نخجيران را
• [ پيامبران ، راه نجات را به بشر نشان داده‌اند ]
• [ پيامبران در عين فرتنى ، عظمت شگرفى داشتند ]
• اعتراض نخجيران بر سخن خرگوش
• جواب خرگوش نخجيران را
• [ خردى اندام و بزرگى انديشه ]
• [ شيطان از علوم ربانى محروم است ]
• [ علم ظاهر ، مانع از علم باطن است ]
• [ عظمت دل به خاطر معارف آن است ]
• [ حقيقت انسان به صفات است نه صورت ظاهر ]
• ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانستن
• [ كلام حق را با گوش ظاهر نتوان شنيد ]
• [ اهميت علم باطنى ]
• [ همهء موجودات در تسخير علم انسان است ]
• [ دشمنان پنهانى انسان ، فراوان‌اند ]
• [ تأثير بر يكديگر از راه مصاحبت ]
• [ تمثيل براى بيت پيشين ]
• [ انسان از اشخاص مختلف تأثير مىگيرد ]
• [ ما دام كه ادراكات آدمى در تصرف هواهاى نفسانى است ، حقيقت را مشاهده نتواند كرد ]
• باز طلبيدن نخجيران از خرگوش سر انديشه‌ى او را
• [ مشورت ، انديشه را تقويت مىكند ]