مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩٦٣

[ اى مرد ، مبادا با همسرت بدرفتارى كنى ! ]

رو همىگرداند از ارشادشان * كه نمىبيند به ديده دادشان

گر ز گوشش تا به حلقش ره بدى * سر نصح اندر درونشان در شدى

[ نقد قشريان ]

[ نقد قشريان ]

چون همه نار است جانش نيست نور * كه افكند در نار سوزان جز قشور

مغز بيرون ماند و قشر گفت رفت * كى شود از قشر معده گرم و زفت

نار دوزخ جز كه قشر افشار نيست * نار را با هيچ مغزى كار نيست

ور بود بر مغز نارى شعله زن * بهر پختن دان نه بهر سوختن

تا كه باشد حق حكيم اين قاعده * مستمر دان در گذشته و نامده

مغز نغز و قشرها مغفور از او * مغز را پس چون بسوزد دور از او

از عنايت گر بكوبد بر سرش * اشتها آيد شراب احمرش

ور نكوبد ماند او بسته دهان * چون فقيه از شرب و بزم اين شهان

گفت شه با ساقىاش اى نيك پى * چه خموشى ده به طبعش آر هى

[ ضمير ناخودآگاه ]

[ ضمير ناخودآگاه ]

هست پنهان حاكمى بر هر خرد * هر كه را خواهد به فن از سر برد

[ حاكميت ارادهء الهى ]

[ حاكميت ارادهء الهى ]

آفتاب مشرق و تنوير او * چون اسيران بسته در زنجير او

چرخ را چرخ اندر آرد در زمن * چون بخواند در دماغش نيم فن

عقل كاو عقل دگر را سخره كرد * مهره زو دارد وى است استاد نرد

[ ادامهء حكايت پادشاه و فقيه ]

[ ادامهء حكايت پادشاه و فقيه ]

چند سيلى بر سرش زد گفت گير * در كشيد از بيم سيلى آن زحير

مست گشت و شاد و خندان شد چو باغ * در نديمى و مضاحك رفت و لاغ

شير گير و خوش شد انگشتك بزد * سوى مبرز رفت تا ميزك كند

يك كنيزك بود در مبرز چو ماه * سخت زيبا و ز قرناقان شاه

چون بديد او را دهانش باز ماند * عقل رفت و تن ستم پرداز ماند

عمرها بوده عزب مشتاق و مست * بر كنيزك در زمان در زد دو دست

بس طپيد آن دختر و نعره فراشت * بر نيامد با وى و سودى نداشت

زن به دست مرد در وقت لقا * چون خمير آمد به دست نانبا

بسرشد گاهيش نرم و گه درشت * زو بر آرد چاق چاقى زير مشت

گاه پهنش واكشد بر تخته‌اى * در همش آرد گهى يك لخته‌اى

گاه در وى ريزد اب و گه نمك * از تنور و آتشش سازد محك

اين چنين پيچند مطلوب و طلوب * اندر اين لعبند مغلوب و غلوب

[ سيران عشق در هستى ]

[ سيران عشق در هستى ]

اين لعب تنها نه شو را با زن است * هر عشيق و عاشقى را اين فن است

از قديم و حادث و عين و عرض * پيچشى چون ويس و رامين مفترض

ليك لعب هر يكى رنگى دگر * پيچش هر يك ز فرهنگى دگر

[ اى مرد ، مبادا با همسرت بدرفتارى كنى ! ]

[ اى مرد ، مبادا با همسرت بدرفتارى كنى ! ]

شوى و زن را گفته شد بهر مثيل * كه مكن اى شوى زن را بد گسيل

آن شب گردك نه ينگا دست او * خوش امانت داد اندر دست تو