مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩٥٨

[ حكايت در اينكه شرط وصال ، مرگ اختيارى است ]

همچو خورشيد و چو ماه پاك باز * آن چه گيرند از ضيا بدهند باز

خاك را زر بخش كى بود آفتاب * زر از او در كان و گنج اندر خراب

هر صباحى يك گره را راتبه * تا نماند امتى زو خايبه

مبتلايان را بدى روزى عطا * روز ديگر بيوگان را آن سخا

روز ديگر بر علويان مقل * با فقيهان فقير مشتغل

روز ديگر بر تهى دستان عام * روز ديگر بر گرفتاران وام

شرط او آن بود كه كس با زبان * زر نخواهد هيچ نگشايد لبان

ليك خامش بر حوالى رهش * ايستاده مفلسان ديواروش

هر كه كردى ناگهان با لب سؤال * زو نبردى زين گنه يك حبه مال

من صمت منكم نجا بد ياسه‌اش * خامشان را بود كيسه و كاسه‌اش

نادرا روزى يكى پيرى بگفت * ده زكاتم كه منم با جوع جفت

منع كرد از پير و پيرش جد گرفت * مانده خلق از جد پير اندر شگفت

گفت بس بىشرم پيرى اى پدر * پير گفت از من تويى بىشرم‌تر

كاين جهان خوردى و خواهى تو ز طمع * كان جهان با اين جهان گيرى به جمع

خنده‌ش آمد مال داد آن پير را * پير تنها برد آن توفير را

غير آن پير ايچ خواهنده از او * نيم حبه زر نديد و نه تسو

نوبت روز فقيهان ناگهان * يك فقيه از حرص آمد در فغان

كرد زاريها بسى چاره نبود * گفت هر نوعى نبودش هيچ سود

روز ديگر با رگو پيچيد پا * ناكس اندر صف قوم مبتلا

تخته‌ها بر ساق بست از چپ و راست * تا گمان آيد كه او اشكسته پاست

ديدش و بشناختش چيزى نداد * روز ديگر رو بپوشيد از لباد

هم بدانستش ندادش آن عزيز * از گناه و جرم گفتن هيچ چيز

چون كه عاجز شد ز صد گونه مكيد * چون زنان او چادرى بر سر كشيد

در ميان بيوگان رفت و نشست * سر فرو افكند و پنهان كرد دست

هم شناسيدش ندادش صدقه‌اى * در دلش آمد ز حرمان حرقه‌اى

رفت او پيش كفن خواهى پگاه * كه بپيچم در نمد نه پيش راه

هيچ مگشا لب نشين و مىنگر * تا كند صدر جهان اينجا گذر

بو كه بيند مرده پندارد به ظن * زر در اندازد پى وجه كفن

هر چه بدهد نيم آن بدهم به تو * همچنان كرد آن فقير صله جو

در نمد پيچيد و بر راهش نهاد * معبر صدر جهان آن جا فتاد

زر در اندازيد بر روى نمد * دست بيرون كرد از تعجيل خود

تا نگيرد آن كفن خواه آن صله * تا نهان نكند از او آن ده دله