مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩٥٤

[ احوال مختلف در انسان به ارادهء حق تعالى است ]

رفتن پسران سلطان به حكم آن كه الانسان حريص على ما منع ، ما بندگى خويش نموديم و ليكن * خوب بد تو بنده ندانست خريدن به سوى آن قلعه‌ى ممنوع عنه ، آن همه وصيتها و اندرزهاى پدر را زير پا نهادند تا در چاه بلا افتاند و مىگفتند ايشان را نفوس لوامه أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

رفتن پسران سلطان به حكم آن كه الانسان حريص على ما منع ، ما بندگى خويش نموديم و ليكن خوب بد تو بنده ندانست خريدن به سوى آن قلعه‌ى ممنوع عنه ، آن همه وصيتها و اندرزهاى پدر را زير پا نهادند تا در چاه بلا افتاند و مىگفتند ايشان را نفوس لوامه أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ايشان مىگفتند گريان و پشيمان لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ

اين سخن پايان ندارد آن فريق * بر گرفتند از پى آن دژ طريق

بر درخت گندم منهى زدند * از طويله‌ى مخلصان بيرون شدند

چون شدند از منع و نهيش گرمتر * سوى آن قلعه بر آوردند سر

بر ستيز قول شاه مجتبى * تا به قلعه‌ى صبر سوز هش ربا

آمدند از رغم عقل پند توز * در شب تاريك بر گشته ز روز

اندر آن قلعه‌ى خوش ذات الصور * پنج در در بحر و پنجى سوى بر

پنج از آن چون حس به سوى رنگ و بو * پنج از آن چون حس باطن راز جو

ز آن هزاران صورت و نقش و نگار * مىشدند از سو به سو خوش بىقرار

[ همهء زيبايىهاى جهان از زيبايى حضرت حق است ]

[ همهء زيبايىهاى جهان از زيبايى حضرت حق است ]

زين قدحهاى صور كم باش مست * تا نگردى بت تراش و بت پرست

از قدحهاى صور بگذر مه ايست * باده در جام است ليك از جام نيست

سوى باده بخش بگشا پهن فم * چون رسد باده نيايد جام كم

آدما معنى دل بندم بجوى * ترك قشر و صورت گندم بگوى

چون كه رنگى آرد شد بهر خليل * دان كه معزول است گندم اى نبيل

صورت از بىصورت آيد در وجود * همچنانك از آتشى زاده‌ست دود

[ اصرار بر گناه ، روح را مىآلايد ]

[ اصرار بر گناه ، روح را مىآلايد ]

كمترين عيب مصور در خصال * چون پياپى بينىاش آيد ملال

[ تجليات الهى ، بيشمار است ]

[ تجليات الهى ، بيشمار است ]

حيرت محض آردت بىصورتى * زاده صد گون آلت از بىآلتى

[ خداوند ، از علل و اسباب ، بىنياز است ]

[ خداوند ، از علل و اسباب ، بىنياز است ]

بىز دستى دستها بافد همى * جان جان سازد مصور آدمى

آن چنانك اندر دل از هجر و وصال * مىشود بافيده گوناگون خيال

[ در عدم تشابه اثر و مؤثّر ]

[ در عدم تشابه اثر و مؤثّر ]

هيچ ماند اين موثر با اثر * هيچ ماند بانگ و نوحه با ضرر

نوحه را صورت ضرر بىصورت است * دست خايند از ضرر كه نيست دست

[ نارسايى تمثيلات ]

[ نارسايى تمثيلات ]

اين مثل نالايق است اى مستدل * حيله‌ى تفهيم را جهد المقل

[ احوال مختلف در انسان به ارادهء حق تعالى است ]

[ احوال مختلف در انسان به ارادهء حق تعالى است ]