مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩٤٢

[ استدراج ، براى اهل غفلت ، و ابتلا براى اهل حقيقت به زبان تمثيل ]

محترم‌تر خود نبد زو سرورى * پيش سلطان بود چون پيغمبرى

بىطمع بود و اصيل و پارسا * رايض و شب خيز و حاتم در سخا

بس همايون راى و با تدبير و راد * آزموده راى او در هر مراد

هم به بذل جان سخى و هم به مال * طالب خورشيد غيب او چون هلال

در اميرى او غريب و محتبس * در صفات فقر و خلت ملتبس

بوده هر محتاج را همچون پدر * پيش سلطان شافع و دفع ضرر

مر بدان را ستر چون حلم خدا * خلق او بر عكس خلقان و جدا

بارها مىشد به سوى كوه فرد * شاه با صد لابه او را منع كرد

هر دم از صد جرم را شافع شدى * چشم سلطان را از او شرم آمدى

رفت او پيش عماد الملك راد * سر برهنه كرد و بر خاك اوفتاد

كه حرم با هر چه دارم گو بگير * تا بگيرد حاصلم را هر مغير

اين يكى اسب است جانم رهن اوست * گر برد مردم يقين اى خير دوست

گر برد اين اسب را از دست من * من يقين دانم نخواهم زيستن

چون خدا پيوستگيى داده است * بر سرم مال اى مسيحا زود دست

از زن و زر و عقارم صبر هست * اين تكلف نيست نى تزويرى است

اندر اين گر مىندارى باورم * امتحان كن امتحان گفت و قدم

آن عماد الملك گريان چشم مال * پيش سلطان در دويد آشفته حال

لب ببست و پيش سلطان ايستاد * رازگويان با خدا رب العباد

[ مناجات بنده با پروردگار ]

[ مناجات بنده با پروردگار ]

ايستاده راز سلطان مىشنيد * و اندرون انديشه‌اش اين مىتنيد

كاى خدا گر آن جوان كژ رفت راه * كه نشايد ساختن جز تو پناه

تو از آن خود بكن از وى مگير * گر چه او خواهد خلاص از هر اسير

[ همه ، محتاج پروردگارند ]

[ همه ، محتاج پروردگارند ]

ز انكه محتاجند اين خلقان همه * از گدايى گير تا سلطان همه

[ به برترين مرتبهء هدايت توجّه كن تا ادب الهى را رعايت كرده باشى ]

[ به برترين مرتبهء هدايت توجّه كن تا ادب الهى را رعايت كرده باشى ]

با حضور آفتاب با كمال * رهنمايى جستن از شمع و ذبال

با حضور آفتاب خوش مساغ * روشنايى جستن از شمع و چراغ

بىگمان ترك ادب باشد ز ما * كفر نعمت باشد و فعل هوا

ليك اغلب موشها در افتكار * همچو خفاشند ظلمت دوستدار

[ استدراج ، براى اهل غفلت ، و ابتلا براى اهل حقيقت به زبان تمثيل ]

[ استدراج ، براى اهل غفلت ، و ابتلا براى اهل حقيقت به زبان تمثيل ]

در شب ار خفاش كرمى مىخورد * كرم را خورشيد جان مىپرورد

در شب ار خفاش از كرمى است مست * كرم از خورشيد جنبنده شده است

آفتابى كه ضيا زو مىزهد * دشمن خود را نواله مىدهد

ليك شهبازى كه او خفاش نيست * چشم بازش راست بين و روشنى است

گر به شب جويد چو خفاش او نمو * در ادب خورشيد مالد گوش او