مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩١٣

[ ادامهء حكايت شاه و دلقك ]

ولوله كه كار نيمى راست شد * شرطهايى كه ز سوى ماست شد

خانه‌ها را روفتيم آراستيم * زين هوس سر مست و خوش برخاستيم

ز آن طرف آمد يكى پيغام نى * مرغى آمد اين طرف ز آن بام نى

زين رسالات مزيد اندر مزيد * يك جوابى ز آن حواليتان رسيد

نى و ليكن يار ما زين آگه است * ز انكه از دل سوى دل لا بد ره است

پس از آن يارى كه اوميد شماست * از جواب نامه ره خالى چراست

صد نشان است از سرار و از جهار * ليك بس كن پرده زين در بر مدار

[ ادامهء حكايت شاه و دلقك ]

[ ادامهء حكايت شاه و دلقك ]

باز رو تا قصه‌ى آن دلق گول * كه بلا بر خويش آورد از فضول

پس وزيرش گفت اى حق را ستن * بشنو از بنده‌ى كمينه يك سخن

دلقك از ده بهر كارى آمده‌ست * راى او گشت و پشيمانش شده‌ست

ز آب و روغن كهنه را نو مىكند * او به مسخرگى برون شو مىكند

غمد را بنمود و پنهان كرد تيغ * بايد افشردن مر او را بىدريغ

پسته را يا جوز را تا نشكنى * نه نمايد دل نه بدهد روغنى

مشنو اين دفع وى و فرهنگ او * در نگر در ارتعاش و رنگ او

گفت حق سيماهم فى وجههم * ز انكه غماز است سيما و منم

اين معاين هست ضد آن خبر * كه به شر بسرشته آمد اين بشر

گفت دلقك با فغان و با خروش * صاحبا در خون اين مسكين مكوش

بس گمان و وهم آيد در ضمير * كآن نباشد حق و صادق اى امير

إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ است اى وزير * نيست استم راست خاصه بر فقير

شه نگيرد آن كه مىرنجاندش * از چه گيرد آن كه مىخنداندش

گفت صاحب پيش شه جا گير شد * كاشف اين مكر و اين تزوير شد

گفت دلقك را سوى زندان بريد * چاپلوس و زرق او را كم خريد

مىزنيدش چون دهل اشكم تهى * تا دهل‌وار او دهدمان آگهى

تر و خشك و پر و تى باشد دهل * بانگ او آگه كند ما را ز كل

تا بگويد سر خود از اضطرار * آن چنان كه گيرد اين دلها قرار

[ اثرات روانى دروغ و راست ]

[ اثرات روانى دروغ و راست ]

چون طمانينه‌ست صدق با فروغ * دل نيارامد به گفتار دروغ

كذب چون خس باشد و دل چون دهان * خس نگردد در دهان هرگز نهان

تا در او باشد زبانى مىزند * تا بد آن‌اش از دهان بيرون كند

خاصه كه در چشم افتد خس ز باد * چشم افتد در نم و بند و گشاد

ما پس اين خس را زنيم اكنون لگد * تا دهان و چشم از اين خس وارهد

[ ادامهء حكايت شاه و دلقك ]

[ ادامهء حكايت شاه و دلقك ]

گفت دلقك اى ملك آهسته باش * روى حلم و مغفرت را كم خراش

تا بدين حد چيست تعجيل نقم * من نمىپرم به دست تو درم