مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩١٢

[ تمثيلى در تبيين ابيات پيشين ]

آن يكى دو دست بر زانو زنان * و آن دگر از وهم وا ويلا كنان

از نفير و فتنه و خوف نكال * هر دلى رفته به صد كوى خيال

هر كسى فالى همىزد از قياس * تا چه آتش اوفتاد اندر پلاس

راه جست و راه دادش شاه زود * چون زمين بوسيد گفتش هى چه بود

هر كه مىپرسيد حالى ز آن ترش * دست بر لب مىنهاد او كه خمش

وهم مىافزود زين فرهنگ او * جمله در تشويش گشته دنگ او

كرد اشارت دلق كاى شاه كرم * يك دمى بگذار تا من دم زنم

تا كه باز آيد به من عقلم دمى * كه فتادم در عجايب عالمى

بعد يك ساعت كه شه از وهم و ظن * تلخ گشتش هم گلو و هم دهن

كه نديده بود دلقك را چنين * كه از او خوشتر نبودش همنشين

دايما دستان و لاغ افراشتى * شاه را او شاد و خندان داشتى

آن چنان خندانش كردى در نشست * كه گرفتى شه شكم را با دو دست

كه ز زور خنده خوى كردى تنش * رو در افتادى ز خنده كردنش

باز امروز اين چنين زرد و ترش * دست بر لب مىزند كاى شه خمش

وهم در وهم و خيال اندر خيال * شاه را تا خود چه آيد از نكال

كه دل شه با غم و پرهيز بود * ز انكه خوارزمشاه بس خون‌ريز بود

بس شهان آن طرف را كشته بود * يا به حيله يا به سطوت آن عنود

اين شه ترمد از او در وهم بود * و ز فن دلقك خود آن وهمش فزود

گفت زوتر باز گو تا حال چيست * اين چنين آشوب و شور تو ز كيست

گفت من در ده شنيدم آن كه شاه * زد منادى بر سر هر شاه راه

كه كسى خواهم كه تازد در سه روز * تا سمرقند و دهم او را كنوز

من شتابيدم بر تو بهر آن * تا بگويم كه ندارم آن توان

اين چنين جستى نيايد از چو من * بارى اين اوميد را بر من متن

گفت شه لعنت بر اين زوديت باد * كه دو صد تشويش در شهر اوفتاد

از براى اين قدر اى خام ريش * آتش افكندى در اين مرج و حشيش

[ نتيجه گيرى از حكايت : نقد مدعيان حقيقت ]

[ نتيجه گيرى از حكايت : نقد مدعيان حقيقت ]

همچو اين خامان با طبل و علم * كه الاقانيم در فقر و عدم

لاف شيخى در جهان انداخته * خويشتن را بايزيدى ساخته

هم ز خود سالك شده و اصل شده * محفلى واكرده در دعوىكده

[ تمثيلى در تبيين ابيات پيشين ]

[ تمثيلى در تبيين ابيات پيشين ]

خانه‌ى داماد پر آشوب و شر * قوم دختر را نبوده زين خبر