مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩١٠

[ خوش خلقى و فروتنى رستگارى مىآورد ]

گفت قچ بخش ار كنيم اين را يقين * هيچ كس از ما نگردد سير از اين

ليك عمر هر كه باشد بيشتر * اين علف او راست اولى گو بخور

كه اكابر را مقدم داشتن * آمده‌ست از مصطفى اندر سنن

[ انحطاط اخلاقى در جوامع و ستم به سالخوردگان ]

[ انحطاط اخلاقى در جوامع و ستم به سالخوردگان ]

گر چه پيران را در اين دور لئام * در دو موضع پيش مىدارند عام

يا در آن لوتى كه آن سوزان بود * يا بر آن پل كز خلل ويران بود

خدمت شيخى بزرگى قايدى * عام نآرد بىقرينه‌ى فاسدى

خيرشان اين است چه بود شرشان * قبحشان را باز دان از فرشان

مثل

مثل

[ تمثيل در بيان ستمكارى حكّام ]

[ تمثيل در بيان ستمكارى حكّام ]

سوى جامع مىشد آن يك شهريار * خلق را مىزد نقيب و چوب دار

آن يكى را سر شكستى چوب زن * و آن دگر را بر دريدى پيرهن

در ميانه بىدلى ده چوب خورد * بىگناهى كه برو از راه برد

خون چكان رو كرد با شاه و بگفت * ظلم ظاهر بين چه پرسى از نهفت

خير تو اين است جامع مىروى * تا چه باشد شر و وزرت اى غوى

[ باز در ستم به سالخوردگان ]

[ باز در ستم به سالخوردگان ]

يك سلامى نشنود پير از خسى * تا نپيچد عاقبت از وى بسى

[ شريران از گرگ هم درنده‌ترند ]

[ شريران از گرگ هم درنده‌ترند ]

گرگ دريابد ولى را به بود * ز انكه دريابد ولى را نفس بد

ز انكه گرگ ار چه كه بس استمگرى است * ليكش آن فرهنگ و كيد و مكر نيست

ور نه كى اندر فتادى او به دام * مكر اندر آدمى باشد تمام

[ ادامهء حكايت شتر و گاو و قوچ ]

[ ادامهء حكايت شتر و گاو و قوچ ]

گفت قچ با گاو و اشتر اى رفاق * چون چنين افتاد ما را اتفاق

هر يكى تاريخ عمر ابدا كنيد * پيرتر اولى است باقى تن زنيد

گفت قچ مرج من اندر آن عهود * با قچ قربان اسماعيل بود

گاو گفتا بوده‌ام من سال خورد * جفت آن گاوى كش آدم جفت كرد

جفت آن گاوم كش آدم جد خلق * در زراعت بر زمين مىكرد فلق

چون شنيد از گاو و قچ اشتر شگفت * سر فرو آورد و آن را بر گرفت

در هوا برداشت آن بند قصيل * اشتر بختى سبك بىقال و قيل

كه مرا خود حاجت تاريخ نيست * كاين چنين جسمى و عالى گردنى است

خود همه كس داند اى جان پدر * كه نباشم از شما من خردتر

داند اين را هر كه ز اصحاب نهاست * كه نهاد من فزون تر از شماست

جملگان دانند كاين چرخ بلند * هست صد چندان كه اين خاك نژند

كو گشاد رقعه‌هاى آسمان * كو نهاد بقعه‌هاى خاكدان

جواب گفتن مسلمان آن چه ديد به يارانش جهود و ترسا و حسرت خوردن ايشان

جواب گفتن مسلمان آن چه ديد به يارانش جهود و ترسا و حسرت خوردن ايشان

پس مسلمان گفت اى ياران من * پيشم آمد مصطفى سلطان من

پس مرا گفت آن يكى بر طور تاخت * با كليم حق و نرد عشق باخت

و آن دگر را عيسى صاحب قران * برد بر اوج چهارم آسمان

خيز اى پس مانده‌ى ديده ضرر * بارى آن حلوا و يخنى را بخور

آن هنرمندان پر فن راندند * نامه‌ى اقبال و منصب خواندند

آن دو فاضل فضل خود دريافتند * با ملايك از هنر دربافتند

اى سليم گول واپس مانده هين * بر جه و بر كاسه‌ى حلوا نشين

پس بگفتندش كه آن گه تو حريص * اى عجب خوردى ز حلواى خبيص

گفت چون فرمود آن شاه مطاع * من كه بودم تا كنم ز آن امتناع

تو جهود از امر موسى سركشى * گر بخواند در خوشى يا ناخوشى

تو مسيحى هيچ از امر مسيح * سر توانى تافت در خير و قبيح

من ز فخر انبيا سر چون كشم * خورده‌ام حلوا و اين دم سر خوشم

پس بگفتندش كه و الله خواب راست * تو بديدى وين به از صد خواب ماست

خواب تو بيدارى است اى بو بطر * كه به بيدارى عيانستش اثر

[ خوش خلقى و فروتنى رستگارى مىآورد ]

[ خوش خلقى و فروتنى رستگارى مىآورد ]