مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٩٤

[ حكايت در بيان بردبارى بر خشونت نابخردان ]

آن چه لحيانى به خانه‌ى خود نديد * هست بر كوسه يكايك آن پديد

رو به دريايى كه ماهى زاده‌اى * همچو خس در ريش چون افتاده‌اى

خس نه‌اى دور از تو رشك گوهرى * در ميان موج و بحر اوليترى

[ وحدت وجود ]

[ وحدت وجود ]

بحر وحدان است جفت و زوج نيست * گوهر و ماهيش غير موج نيست

اى محال و اى محال اشراك او * دور از آن دريا و موج پاك او

نيست اندر بحر شرك و پيچ پيچ * ليك با احول چه گويم هيچ هيچ

چون كه جفت احولانيم اى شمن * لازم آيد مشركانه دم زدن

[ حقيقت وحدت به گفت درنيايد ]

[ حقيقت وحدت به گفت درنيايد ]

آن يكيى ز آن سوى وصف است و حال * جز دويى نآيد به ميدان مقال

يا چو احول اين دويى را نوش كن * يا دهان بر دوز و خوش خاموش كن

يا به نوبت گه سكوت و گه كلام * احولانه طبل مىزن و السلام

[ اسرار را فقط به محرمان بگو ]

[ اسرار را فقط به محرمان بگو ]

چون ببينى محرمى گو سر جان * گل ببينى نعره زن چون بلبلان

چون ببينى مشك پر مكر و مجاز * لب ببند و خويشتن را خنب ساز

دشمن آب است پيش او مجنب * ور نه سنگ جهل او بشكست خنب

[ مدارا با نادان ]

[ مدارا با نادان ]

با سياستهاى جاهل صبر كن * خوش مدارا كن به عقل من لدن

صبر با نااهل اهلان را جلاست * صبر صافى مىكند هر جا دلى است

آتش نمرود ابراهيم را * صفوت آيينه آمد در جلا

جور كفر نوحيان و صبر نوح * نوح را شد صيقل مرآت روح

حكايت مريد شيخ حسن خرقانى قدس اللَّه سره

حكايت مريد شيخ حسن خرقانى قدس اللَّه سره

[ حكايت در بيان بردبارى بر خشونت نابخردان ]

[ حكايت در بيان بردبارى بر خشونت نابخردان ]

رفت درويشى ز شهر طالقان * بهر صيت بو الحسن تا خارقان

كوهها ببريد و وادى دراز * بهر ديد شيخ با صدق و نياز

آن چه در ره ديد از رنج و ستم * گر چه در خورد است كوته مىكنم

چون به مقصد آمد از ره آن جوان * خانه‌ى آن شاه را جست او نشان

چون به صد حرمت بزد حلقه‌ى درش * زن برون كرد از در خانه سرش

كه چه مىخواهى بگو اى ذو الكرم * گفت بر قصد زيارت آمدم

خنده‌اى زد زن كه خه خه ريش بين * اين سفر گيرى و اين تشويش بين

خود ترا كارى نبود آن جايگاه * كه به بىهوده كنى اين عزم راه

اشتهاى گول گردى آمدت * يا ملولى وطن غالب شدت

يا مگر ديوت دو شاخه بر نهاد * بر تو وسواس سفر را در گشاد

گفت نافرجام و فحش و دمدمه * من نتانم باز گفتن آن همه

از مثل و ز ريش‌خند بىحساب * آن مريد افتاد از غم در نشيب