مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٥

[ بقاى باللّه به زبان تمثيل ]

ور پدر زد او براى خود زده ست * لاجرم از خون بها دادن نرست

پس خودى را سر ببر اى ذو الفقار * بىخودى شو فانيى درويش‌وار

چون شدى بىخود هر آن چه تو كنى * ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ ايمنى

آن ضمان بر حق بود نه بر امين * هست تفصيلش به فقه اندر مبين

[ مثنوى ، دكان فقر است ]

[ مثنوى ، دكان فقر است ]

هر دكانى راست سودايى دگر * مثنوى دكان فقر است اى پسر

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

در دكان كفشگر چرم است خوب * قالب كفش است اگر بينى تو چوب

پيش بزازان قز و ادكن بود * بهر گز باشد اگر آهن بود

[ مثنوى ، دكان وحدت است ]

[ مثنوى ، دكان وحدت است ]

مثنوى ما دكان وحدت است * غير واحد هر چه بينى آن بت است

[ سبب آنكه مثنوى ، آكنده از تمثيلات و حكايات است ]

[ سبب آنكه مثنوى ، آكنده از تمثيلات و حكايات است ]

بت ستودن بهر دام عامه را * همچنان دان كالغرانيق العلى

خواندش در سوره‌ى و النجم زود * ليك آن فتنه بد از سوره نبود

جمله كفار آن زمان ساجد شدند * هم سرى بود آن كه سر بر در زدند

بعد از اين حرفى است پيچا پيچ و دور * با سليمان باش و ديوان را مشور

[ ادامهء حكايت رنجور و طبيب ]

[ ادامهء حكايت رنجور و طبيب ]

هين حديث صوفى و قاضى بيار * و آن ستمكار ضعيف زار زار

گفت قاضى ثبت العرش اى پسر * تا بر او نقشى كنم از خير و شر

كو زننده كو محل انتقام * اين خيالى گشته است اندر سقام

شرع بهر زندگان و اغنياست * شرع بر اصحاب گورستان كجاست

آن گروهى كز فقيرى بىسرند * صد جهت ز آن مردگان فانىترند

[ مرگ اختيارى ]

[ مرگ اختيارى ]

مرده از يك روست فانى در گزند * صوفيان از صد جهت فانى شدند

مرگ يك قتل است و اين سيصد هزار * هر يكى را خونبهايى بىشمار

گر چه كشت اين قوم را حق بارها * ريخت بهر خونبها انبارها

همچو جرجيس‌اند هر يك در سرار * كشته گشته زنده گشته شصت بار

كشته از ذوق سنان دادگر * مىبسوزد كه بزن زخمى دگر

و الله از عشق وجود جان پرست * كشته بر قتل دوم عاشق‌تر است

[ ادامهء حكايت رنجور و طبيب ]

[ ادامهء حكايت رنجور و طبيب ]

گفت قاضى من قضا دار حىام * حاكم اصحاب گورستان كىام

اين به صورت گر نه در گور است پست * گورها در دودمانش آمده ست

بس بديدى مرده اندر گور تو * گور را در مرده بين اى كور تو

گر ز گورى خشت بر تو اوفتاد * عاقلان از گور كى خواهند داد

گرد خشم و كينه‌ى مرده مگرد * هين مكن با نقش گرمابه نبرد

شكر كن كه زنده‌اى بر تو نزد * كان كه زنده رد كند حق كرد رد

خشم احيا خشم حق و زخم اوست * كه به حق زنده ست آن پاكيزه پوست

[ بقاى باللّه به زبان تمثيل ]

[ بقاى باللّه به زبان تمثيل ]

حق بكشت او را و در پاچه ش دميد * زود قصابانه پوست از وى كشيد

نفخ در وى باقى آمد تا مآب * نفخ حق نبود چو نفخه‌ى آن قصاب