مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٧١

[ دوست نادان به تو زيان مىزند ]

گر بدانى رحم اين محمود راد * خوش بگويى عاقبت محمود باد

فقر آن محمود تست اى بيم دل * كم شنو زين مادر طبع مضل

چون شكار فقر گردى تو يقين * همچو كودك اشك بارى يوم دين

[ تقابل نفس امّاره و ايمان ]

[ تقابل نفس امّاره و ايمان ]

گر چه اندر پرورش تن مادر است * ليك از صد دشمنت دشمن تر است

تن چو شد بيمار دارو جوت كرد * ور قوى شد مر ترا طاغوت كرد

چون زره دان اين تن پر حيف را * نى شتا را شايد و نه صيف را

[ صبر ، قلب را گشاده و منشرح مىسازد ]

[ صبر ، قلب را گشاده و منشرح مىسازد ]

يار بد نيكوست بهر صبر را * كه گشايد صبر كردن صدر را

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

صبر مه با شب منور داردش * صبر گل با خار اذفر داردش

[ فايدهء صبر ]

[ فايدهء صبر ]

صبر شير اندر ميان فرث و خون * كرده او را ناعش ابن اللبون

صبر جمله‌ى انبيا با منكران * كردشان خاص حق و صاحب قران

[ دو تمثيل در تبيين ابيات پيشين ]

[ دو تمثيل در تبيين ابيات پيشين ]

هر كه را بينى يكى جامه‌ى درست * دان كه او آن را به صبر و كسب جست

هر كه را ديدى برهنه و بىنوا * هست بر بىصبرى او آن گوا

هر كه مستوحش بود پر غصه جان * كرده باشد با دغايى اقتران

صبر اگر كردى و الف با وفا * از فراق او نخوردى اين قفا

خوى با حق ساختى چون انگبين * با لبن كه لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ

لاجرم تنها نماندى همچنان * كاتشى مانده به راه از كاروان

چون ز بىصبرى قرين غير شد * در فراقش پر غم و بىخير شد

[ پرهيز از همنشينى با نااهلان ]

[ پرهيز از همنشينى با نااهلان ]

صحبتت چون هست زر ده دهى * پيش خاين چون امانت مىنهى

[ با خدا دوستى بورز ]

[ با خدا دوستى بورز ]

خوى با او كن كامانتهاى تو * ايمن آيد از افول و از عتو

خوى با او كن كه خو را آفريد * خويهاى انبيا را پروريد

بره‌اى بدهى رمه بازت دهد * پرورنده‌ى هر صفت خود رب بود

بره پيش گرگ امانت مىنهى * گرگ و يوسف را مفرما همرهى

گرگ اگر با تو نمايد روبهى * هين مكن باور كه نايد زو بهى

[ دوست نادان به تو زيان مىزند ]

[ دوست نادان به تو زيان مىزند ]

جاهل ار با تو نمايد هم دلى * عاقبت زخمت زند از جاهلى

او دو آلت دارد و خنثى بود * فعل هر دو بىگمان پيدا شود

او ذكر را از زنان پنهان كند * تا كه خود را خواهر ايشان كند

شله از مردان به كف پنهان كند * تا كه خود را جنس آن مردان كند

گفت يزدان ز آن كس مكتوم او * شله‌اى سازيم بر خرطوم او

تا كه بينايان ما ز آن ذو دلال * درنيايند از فن او در جوال

حاصل آنك از هر ذكر نايد نرى * هين ز جاهل ترس اگر دانش‌ورى

دوستى جاهل شيرين سخن * كم شنو كان هست چون سم كهن

جان مادر چشم روشن گويدت * جز غم و حسرت از آن نفزويدت