مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٥٧

[ وصف انسان كامل ]

چون بديد آن خسته روى مصطفى * خر مغشيا فتاد او بر قفا

تا به ديرى بىخود و بىخويش ماند * چون به خويش آمد ز شادى اشك راند

مصطفايش در كنار خود كشيد * كس چه داند بخششى كاو را رسيد

چون بود مسى كه بر اكسير زد * مفلسى بر گنج پر توفير زد

ماهى پژمرده در بحر اوفتاد * كاروان گم شده زد بر رشاد

آن خطاباتى كه گفت آن دم نبى * گر زند بر شب بر آيد از شبى

روز روشن گردد آن شب چون صباح * من نتانم باز گفت آن اصطلاح

خود تو دانى كافتابى در حمل * تا چه گويد با نبات و با دقل

خود تو دانى هم كه آن آب زلال * مى چه گويد با رياحين و نهال

صنع حق با جمله اجزاى جهان * چون دم و حرف است از افسونگران

جذب يزدان با اثرها و سبب * صد سخن گويد نهان بىحرف و لب

نه كه تاثير از قدر معمول نيست * ليك تاثيرش از او معقول نيست

چون مقلد بود عقل اندر اصول * دان مقلد در فروعش اى فضول

[ نارسايى عقل جزئى در شناخت حقيقت ]

[ نارسايى عقل جزئى در شناخت حقيقت ]

گر بپرسد عقل چون باشد مرام * گو چنان كه تو ندانى و السلام

معاتبه‌ى مصطفى عليه الصلاة و السلام با صديق كه ترا وصيت كردم كه به شركت من بخر تو چرا بهر خود تنها خريدى و عذر او

معاتبه‌ى مصطفى عليه الصلاة و السلام با صديق كه ترا وصيت كردم كه به شركت من بخر تو چرا بهر خود تنها خريدى و عذر او

گفت اى صديق آخر گفتمت * كه مرا انباز كن در مكرمت

گفت ما دو بندگان كوى تو * كردمش آزاد من بر روى تو

تو مرا مىدار بنده و يار غار * هيچ آزادى نخواهم زينهار

كه مرا از بندگيت آزادى است * بىتو بر من محنت و بىدادى است

اى جهان را زنده كرده ز اصطفا * خاص كرده عام را خاصه مرا

خوابها مىديد جانم در شباب * كه سلامم كرد قرص آفتاب

از زمينم بر كشيد او بر سما * همره او گشته بودم ز ارتقا

گفتم اين ماخوليا بود و محال * هيچ گردد مستحيلى وصف حال

[ وصف انسان كامل ]

[ وصف انسان كامل ]

چون ترا ديدم بديدم خويش را * آفرين آن آينه‌ى خوش كيش را

چون ترا ديدم محالم حال شد * جان من مستغرق اجلال شد

چون ترا ديدم خود اى روح البلاد * مهر اين خورشيد از چشمم فتاد