مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٣١

[ حكايت در بيان اينكه رجحان آدمى به نيروى انديشه و فكر اوست ]

همچو اسپاه مغل بر آسمان * تير مىانداز دفع نزع جان

[ از حاكميت خداوند ، نتوانى گريخت ]

[ از حاكميت خداوند ، نتوانى گريخت ]

يا گريز از وى اگر تانى برو * چون روى چون در كف اويى گرو

در عدم بودى نرستى از كفش * از كف او چون رهى اى دست‌خوش

[ پيروى از هواى نفس ، ميل به گريختن از حاكميت خداوند است ]

[ پيروى از هواى نفس ، ميل به گريختن از حاكميت خداوند است ]

آرزو جستن بود بگريختن * پيش عدلش خون تقوى ريختن

[ از دام دنيا به سوى حق بگريز ]

[ از دام دنيا به سوى حق بگريز ]

اين جهان دام است و دانه‌ش آرزو * در گريز از دامها روى آر زو

چون چنين رفتى بديدى صد گشاد * چون شدى در ضد آن ديدى فساد

[ فتواى قلبى ، مطمئن‌ترين فتواست ]

[ فتواى قلبى ، مطمئن‌ترين فتواست ]

پس پيمبر گفت استفتوا القلوب * گر چه مفتيتان برون گويد خطوب

[ لزوم اطاعت از خدا و ترك هوى ]

[ لزوم اطاعت از خدا و ترك هوى ]

آرزو بگذار تا رحم آيدش * آزمودى كه چنين مىبايدش

چون نتانى جست پس خدمت كنش * تا روى از حبس او در گلشنش

دم‌به‌دم چون تو مراقب مىشوى * داد مىبينى و داور اى غوى

ور ببندى چشم خود را ز احتجاب * كار خود را كى گذارد آفتاب

[ تتمهء حكايت اياز ]

[ تتمهء حكايت اياز ]

وانمودن پادشاه به امرا و متعصبان در راه سبب فضيلت و مرتبت و قربت و جامگى اياز بر ايشان بر وجهى كه ايشان را حجت و اعتراض نماند

وانمودن پادشاه به امرا و متعصبان در راه سبب فضيلت و مرتبت و قربت و جامگى اياز بر ايشان بر وجهى كه ايشان را حجت و اعتراض نماند

[ حكايت در بيان اينكه رجحان آدمى به نيروى انديشه و فكر اوست ]

[ حكايت در بيان اينكه رجحان آدمى به نيروى انديشه و فكر اوست ]

چون اميران از حسد جوشان شدند * عاقبت بر شاه خود طعنه زدند

كاين اياز تو ندارد سى خرد * جامگى سى امير او چون خورد

شاه بيرون رفت با آن سى امير * سوى صحرا و كهستان صيد گير

كاروانى ديد از دور آن ملك * گفت اميرى را برو اى موتفك

رو بپرس آن كاروان را بر رصد * كز كدامين شهر اندر مىرسد

رفت و پرسيد و بيامد كه ز رى * گفت عزمش تا كجا ؟ درماند وى

ديگرى را گفت رو اى بو العلا * باز پرس از كاروان كه تا كجا

رفت و آمد گفت تا سوى يمن * گفت رختش چيست هان اى موتمن

ماند حيران ، گفت باميرى دگر * كه برو واپرس رخت آن نفر

باز آمد گفت از هر جنس هست * اغلب آن كاسه‌هاى رازى است

گفت كى بيرون شدند از شهر رى * ماند حيران آن امير سست پى

همچنين تا سى امير و بيشتر * سست راى و ناقص اندر كر و فر

گفت اميران را كه من روزى جدا * امتحان كردم اياز خويش را

كه بپرس از كاروان تا از كجاست * او برفت اين جمله وا پرسيد راست

بىوصيت بىاشارت يك به يك * حالشان دريافت بىريبى و شك

هر چه زين سى مير اندر سى مقام * كشف شد زو آن به يك دم شد تمام