مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٢٠

[ آوردن تمثيل براى فهماندن مقصود ضرورى است ]

بو نگه دار و بپرهيز از زكام * تن بپوش از باد و بود سرد عام

تا نيندايد مشامت را ز اثر * اى هواشان از زمستان سردتر

چون جمادند و فسرده و تن شگرف * مىجهد انفاسشان از تل برف

[ مثنوى ، درمان كنندهء قبض‌ها و سردى روح است ]

[ مثنوى ، درمان كنندهء قبض‌ها و سردى روح است ]

چون زمين زين برف در پوشد كفن * تيغ خورشيد حسام الدين بزن

هين بر آر از شرق سيف الله را * گرم كن ز آن شرق اين درگاه را

برف را خنجر زند آن آفتاب * سيلها ريزد ز كهها بر تراب

[ تضاد مثنوى با عالمان ظاهرى ]

[ تضاد مثنوى با عالمان ظاهرى ]

ز انكه لا شرقى و لا غربى است او * با منجم روز و شب حربى است او

كه چرا جز من نجوم بىهدى * قبله كردى از لئيمى و عمى

ناخوشت آيد مقال آن امين * در نبى كه لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ

از قزح در پيش مه بستى كمر * ز آن همىرنجى ز وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ

منكرى اين را كه شمس كورت * شمس پيش تست اعلى مرتبت

[ ديدن اسباب و ناديدن مسبب الاسباب ، از نادانى است ]

[ ديدن اسباب و ناديدن مسبب الاسباب ، از نادانى است ]

از ستاره ديده تصريف هوا * ناخوشت آيد إذا النجم هوى

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

[ تمثيل در تبيين بيت پيشين ]

خود موثرتر نباشد مه ز نان * اى بسا نان كه ببرد عرق جان

خود موثرتر نباشد زهره ز آب * اى بسا آبا كه كرد او تن خراب

مهر آن در جان تست و پند دوست * مىزند بر گوش تو بيرون پوست

[ مشرب اهل قيل و قال با مشرب اهل حال تفاوت دارد ]

[ مشرب اهل قيل و قال با مشرب اهل حال تفاوت دارد ]

پند ما در تو نگيرد اى كلان * پند تو در ما نگيرد هم بدان

[ كلام هادى هنگامى مؤثر است كه خدا اذن دهد ]

[ كلام هادى هنگامى مؤثر است كه خدا اذن دهد ]

جز مگر مفتاح خاص آيد ز دوست * كه مقاليد السماوات آن اوست

اين سخن همچون ستاره‌ست و قمر * ليك بىفرمان حق ندهد اثر

اين ستاره‌ى بىجهت تاثير او * مىزند بر گوشهاى وحى جو

[ حال معنوى ، دافع افسردگى است ]

[ حال معنوى ، دافع افسردگى است ]

كه بياييد از جهت تا بىجهات * تا ندراند شما را گرگ مات

آن چنان كه لمعه‌ى در پاش اوست * شمس دنيا در صفت خفاش اوست

[ در عظمت انسان كامل ]

[ در عظمت انسان كامل ]

هفت چرخ ازرقى در رق اوست * پيك ماه اندر تب و در دق اوست

زهره چنگ مسئله در وى زده * مشترى با نقد جان پيش آمده

در هواى دستبوس او زحل * ليك خود را مىنبيند آن محل

دست و پا مريخ چندين خست از او * و آن عطارد صد قلم بشكست از او

با منجم اين همه انجم به جنگ * كاى رها كرده تو جان بگزيده رنگ

جان وى است و ما همه رنگ و رقوم * كوكب هر فكر او جان نجوم

فكر كو آن جا همه نور است پاك * بهر تست اين لفظ فكر اى فكرناك

هر ستاره خانه دارد بر علا * هيچ خانه درنگنجد نجم ما

جاى سوز اندر مكان كى در رود * نور نامحدود را حد كى بود

[ آوردن تمثيل براى فهماندن مقصود ضرورى است ]

[ آوردن تمثيل براى فهماندن مقصود ضرورى است ]