مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٠٣

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

گريه و خنده غم و شادى دل * هر يكى را معدنى دان مستقل

هر يكى را مخزنى مفتاح آن * اى برادر در كف فتاح دان

هيچ ساكن مىنشد آن خنده زو * پس خليفه طيره گشت و تند خو

زود شمشير از غلافش بر كشيد * گفت سر خنده واگو اى پليد

در دلم زين خنده ظنى اوفتاد * راستى گو عشوه نتوانيم داد

ور خلاف راستى بفريبيم * يا بهانه‌ى چرب آرى تو به دم

من بدانم در دل من روشنى است * بايدت گفتن هر آن چه گفتنى است

[ ضمير خوانى روشن‌بينان ]

[ ضمير خوانى روشن‌بينان ]

در دل شاهان تو ماهى دان سطبر * گر چه گه گه شد ز غفلت زير ابر

يك چراغى هست در دل وقت گشت * وقت خشم و حرص آيد زير طشت

آن فراست اين زمان يار من است * گر نگويى آن چه حق گفتن است

[ ادامهء حكايت صفت كردن مرد غمّاز و . . . ]

[ ادامهء حكايت صفت كردن مرد غمّاز و . . . ]

من بدين شمشير برم گردنت * سود نبود خود بهانه كردنت

ور بگويى راست آزادت كنم * حق يزدان نشكنم شادت كنم

هفت مصحف آن زمان بر هم نهاد * خورد سوگند و چنين تقرير داد

فاش كردن آن كنيزك آن راز را با خليفه از بيم زخم شمشير و اكراه خليفه كه راست گو سبب اين خنده را و گر نه بكشمت

فاش كردن آن كنيزك آن راز را با خليفه از بيم زخم شمشير و اكراه خليفه كه راست گو سبب اين خنده را و گر نه بكشمت

زن چو عاجز شد بگفت احوال را * مردى آن رستم صد زال را

شرح آن گردك كه اندر راه بود * يك به يك با آن خليفه وانمود

شير كشتن سوى خيمه آمدن * و آن ذكر قايم چو شاخ كرگدن

باز اين سستى اين ناموس كوش * كاو فرو مرد از يكى خش خشت موش

[ ظهور بواطن در عرصهء قيامت ]

[ ظهور بواطن در عرصهء قيامت ]

رازها را مىكند حق آشكار * چون بخواهد رست تخم بد مكار

آب و ابر و آتش و اين آفتاب * رازها را مىبرآرد از تراب

اين بهار نو ز بعد برگ ريز * هست برهان وجود رستخيز

در بهار آن سرها پيدا شود * هر چه خورده‌ست اين زمين رسوا شود

بر دمد آن از دهان و از لبش * تا پديد آرد ضمير و مذهبش

سر بيخ هر درختى و خورش * جملگى پيدا شود آن بر سرش

[ نتيجهء عمل به زبان تمثيل ]

[ نتيجهء عمل به زبان تمثيل ]

هر غمى كز وى تو دل آزرده‌اى * از خمار مى بود كان خورده‌اى

ليك كى دانى كه آن رنج خمار * از كدامين مى بر آمد آشكار

اين خمار اشكوفه‌ى آن دانه است * آن شناسد كاگه و فرزانه است

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

شاخ و اشكوفه نماند دانه را * نطفه كى ماند تن مردانه را