مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٦

[ صوفى دروغين و صوفى راستين ]

حكايت عياضى رحمه اللَّه كه هفتاد غزو كرده بود سينه برهنه و غزاها كرده بر اميد شهيد شدن ، چون از آن نوميد شد از جهاد اصغر رو به جهاد اكبر آورد و خلوت گزيد ، ناگهان طبل غازيان شنيد نفس از اندرون زنجير مىدرانيد سوى غزا ، و متهم داشتن او نفس خود را در اين رغبت

حكايت عياضى رحمه اللَّه كه هفتاد غزو كرده بود سينه برهنه و غزاها كرده بر اميد شهيد شدن ، چون از آن نوميد شد از جهاد اصغر رو به جهاد اكبر آورد و خلوت گزيد ، ناگهان طبل غازيان شنيد نفس از اندرون زنجير مىدرانيد سوى غزا ، و متهم داشتن او نفس خود را در اين رغبت

[ حكايت در تلوّن نفس امّاره و نيرنگبازى او و غلبهء صوفيان حقيقى بر نفس امّاره ]

[ حكايت در تلوّن نفس امّاره و نيرنگبازى او و غلبهء صوفيان حقيقى بر نفس امّاره ]

گفت عياضى نود بار آمدم * تن برهنه بو كه زخمى آيدم

تن برهنه مىشدم در پيش تير * تا يكى تيرى خورم من جاى گير

تير خوردن بر گلو يا مقتلى * در نيابد جز شهيدى مقبلى

بر تنم يك جايگه بىزخم نيست * اين تنم از تير چون پرويزنى است

ليك بر مقتل نيامد تيرها * كار بخت است اين نه جلدى و دها

چون شهيدى روزى جانم نبود * رفتم اندر خلوت و در چله زود

در جهاد اكبر افكندم بدن * در رياضت كردن و لاغر شدن

بانگ طبل غازيان آمد به گوش * كه خراميدند جيش غزو كوش

نفس از باطن مرا آواز داد * كه به گوش حس شنيدم بامداد

خيز هنگام غزا آمد برو * خويش را در غزو كردن كن گرو

گفتم اى نفس خبيث بىوفا * از كجا ميل غزا تو از كجا

راست گوى اى نفس كين حيلت‌گرى است * ور نه نفس شهوت از طاعت برى است

گر نگويى راست حمله آرمت * در رياضت سخت‌تر افشارمت

نفس بانگ آورد آن دم از درون * با فصاحت بىدهان اندر فسون

كه مرا هر روز اينجا مىكشى * جان من چون جان گيران مىكشى

هيچ كس را نيست از حالم خبر * كه مرا تو مىكشى بىخواب و خور

در غزا بجهم به يك زخم از بدن * خلق بيند مردى و ايثار من

گفتم اى نفسك منافق زيستى * هم منافق مىمرى تو چيستى

در دو عالم تو مرايى بوده‌اى * در دو عالم تو چنين بىهوده‌اى

نذر كردم كه ز خلوت هيچ من * سر برون نارم چو زنده ست اين بدن

[ اخلاص در خلوت نشينى ]

[ اخلاص در خلوت نشينى ]

ز انكه در خلوت هر آنچ اين تن كند * نه از براى روى مرد و زن كند

جنبش و آرامش اندر خلوتش * جز براى حق نباشد نيتش

[ جهاد اكبر و جهاد اصغر ، لياقت مىخواهد ]

[ جهاد اكبر و جهاد اصغر ، لياقت مىخواهد ]

اين جهاد اكبر است آن اصغر است * هر دو كار رستم است و حيدر است

كار آن كس نيست كاو را عقل و هوش * پرد از تن چون بجنبد دنب موش

آن چنان كس را ببايد چون زنان * دور بودن از مصاف و از سنان

[ صوفى دروغين و صوفى راستين ]

[ صوفى دروغين و صوفى راستين ]