مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٧٧١

[ اگر با قصد ريا به تعليم و تربيت ديگران بپردازى ، درون تهى خواهى شد ]

جامه‌ى اطلس كمر زرين روان * روى كردى سوى قبله‌ى آسمان

كاى خدا زين خواجه‌ى صاحب منن * چون نياموزى تو بنده داشتن

بنده پروردن بياموز اى خدا * زين رئيس و اختيار شاه ما

بود محتاج و برهنه و بىنوا * در زمستان لرز لرزان از هوا

[ شطحيات از عارفان بىخويش صادر شود ]

[ شطحيات از عارفان بىخويش صادر شود ]

انبساطى كرد آن از خود برى * جراتى بنمود او از لمترى

اعتمادش بر هزاران موهبت * كه نديم حق شد اهل معرفت

گر نديم شاه گستاخى كند * تو مكن آن كه ندارى آن سند

[ لزوم شكرگزارى بر نعمت‌هاى خداوند ]

[ لزوم شكرگزارى بر نعمت‌هاى خداوند ]

حق ميان داد و ميان به از كمر * گر كسى تاجى دهد او داد سر

[ ادامهء حكايت آن درويش ]

[ ادامهء حكايت آن درويش ]

تا يكى روزى كه شاه آن خواجه را * متهم كرد و ببستش دست و پا

آن غلامان را شكنجه مىنمود * كه دفينه‌ى خواجه بنماييد زود

سر او با من بگوييد اى خسان * ور نه برم از شما حلق و لسان

مدت يك ماه شان تعذيب كرد * روز و شب اشكنجه و افشار و درد

پاره پاره كردشان و يك غلام * راز خواجه وانگفت از اهتمام

گفتش اندر خواب هاتف كاى كيا * بنده بودن هم بياموز و بيا

[ مواظب جواب عمل باش كه قانون الهى است ]

[ مواظب جواب عمل باش كه قانون الهى است ]

اى دريده پوستين يوسفان * گر به درد گرگت آن از خويش دان

ز انكه مىبافى همه ساله بپوش * ز انكه مىكارى همه ساله بنوش

فعل تست اين غصه‌هاى دم به دم * اين بود معنى قد جف القلم

كه نگردد سنت ما از رشد * نيك را نيكى بود بد راست بد

كار كن هين كه سليمان زنده است * تا تو ديوى تيغ او برنده است

چون فرشته گشت از تيغ ايمنى است * از سليمان هيچ او را خوف نيست

حكم او بر ديو باشد نه ملك * رنج در خاك است نه فوق فلك

[ باز در نقد جبريان ]

[ باز در نقد جبريان ]

ترك كن اين جبر را كه بس تهى است * تا بدانى سرّ سرّ جبر چيست

[ جبر مصطلح با جبر عارفان عاشق ، تفاوت دارد ]

[ جبر مصطلح با جبر عارفان عاشق ، تفاوت دارد ]

ترك كن اين جبر جمع منبلان * تا خبر يا بى از آن جبر چو جان

[ سعى مكن كه وجيه الملّه شوى و همه بر تو احسنت احسنت بگويند ]

[ سعى مكن كه وجيه الملّه شوى و همه بر تو احسنت احسنت بگويند ]

ترك معشوقى كن و كن عاشقى * اى گمان برده كه خوب و فايقى

اى كه در معنى ز شب خامش‌ترى * گفت خود را چند جويى مشترى

سر بجنبانند پيشت بهر تو * رفت در سوداى ايشان دهر تو

[ جواب به اعتراضى مقدّر ]

[ جواب به اعتراضى مقدّر ]

تو مرا گويى حسد اندر مپيچ * چه حسد آرد كسى از فوت هيچ

[ در تعليم علوم و فنون به استعداد مخاطب ، توجه كن ]

[ در تعليم علوم و فنون به استعداد مخاطب ، توجه كن ]

هست تعليم خسان اى چشم شوخ * همچو نقش خرد كردن بر كلوخ

[ عشق و بينش نيز مىتواند تعليمى باشد ]

[ عشق و بينش نيز مىتواند تعليمى باشد ]

خويش را تعليم كن عشق و نظر * كان بود چون نقش فى جرم الحجر

[ از خيال مريد پرورى بدر آى ، خود را اصلاح كن ]

[ از خيال مريد پرورى بدر آى ، خود را اصلاح كن ]

نفس تو با تست شاگرد وفا * غير فانى شد كجا جويى كجا

[ اگر با قصد ريا به تعليم و تربيت ديگران بپردازى ، درون تهى خواهى شد ]

[ اگر با قصد ريا به تعليم و تربيت ديگران بپردازى ، درون تهى خواهى شد ]