مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٧٤٩

[ حكايت در بيان اينكه قلب و ضمير انسان كامل از كثرت صفا و پاكى ، باطن افراد را مىخواند ]

مشفقى گر كرد جور و امتحان * عقل بايد كه نباشد بد گمان

خاصه من بد رگ نبودم زشت اسم * آن كه ديدى بد نبد بود آن طلسم

ور بدى بد آن سگالش قد را * عفو فرمايند ياران ز آن خطا

عالم وهم و خيال طمع و بيم * هست رهرو را يكى سدى عظيم

نقشهاى اين خيال نقش بند * چون خليلى را كه كه بد شد گزند

گفت هذا رَبِّي ابراهيم راد * چون كه اندر عالم وهم اوفتاد

ذكر كوكب را چنين تاويل گفت * آن كسى كه گوهر تاويل سفت

عالم وهم و خيال چشم بند * آن چنان كه را ز جاى خويش كند

تا كه هذا رَبِّي آمد قال او * خربط و خر را چه باشد حال او

غرق گشته عقلهاى چون جبال * در بحار وهم و گرداب خيال

كوهها را هست زين طوفان فضوح * كو امانى جز كه در كشتى نوح

زين خيال ره زن راه يقين * گشت هفتاد و دو ملت اهل دين

مرد ايقان رست از وهم و خيال * موى ابرو را نمىگويد هلال

و آنكه نور عمرش نبود سند * موى ابروى كژى راهش زند

صد هزاران كشتى با هول و سهم * تخته تخته گشته در درياى وهم

كمترين فرعون چيست فيلسوف * ماه او در برج وهمى در خسوف

كس نداند روسپى زن كيست آن * وان كه داند نيستش بر خود گمان

چون ترا وهم تو دارد خيره سر * از چه گردى گرد وهم آن دگر

عاجزم من از منى خويشتن * چه نشستى پر منى تو پيش من

[ لزوم پيروى از انسان كامل ]

[ لزوم پيروى از انسان كامل ]

بىمن و مايى همىجويم به جان * تا شوم من گوى آن خوش صولجان

[ از خودبينى بدر آى تا همه را دوست بدانى ]

[ از خودبينى بدر آى تا همه را دوست بدانى ]

هر كه بىمن شد همه منها خود اوست * دوست جمله شد چو خود را نيست دوست

[ تمثيل براى بيت پيشين ]

[ تمثيل براى بيت پيشين ]

آينه بىنقش شد يابد بها * ز انكه شد حاكى جمله‌ى نقشها

حكايت شيخ محمد سر رزى غزنوى قدس اللَّه سره

حكايت شيخ محمد سر رزى غزنوى قدس اللَّه سره

[ حكايت در بيان اينكه قلب و ضمير انسان كامل از كثرت صفا و پاكى ، باطن افراد را مىخواند ]

[ حكايت در بيان اينكه قلب و ضمير انسان كامل از كثرت صفا و پاكى ، باطن افراد را مىخواند ]

زاهدى در غزنى از دانش مزى * بد محمد نام و كنيت سر رزى

بود افطارش سر رز هر شبى * هفت سال او دايم اندر مطلبى

بس عجايب ديد از شاه وجود * ليك مقصودش جمال شاه بود

بر سر كه رفت آن از خويش سير * گفت بنما يا فتادم من به زير

گفت نامد مهلت آن مكرمت * ور فرو افتى نميرى نكشمت

او فرو افكند خود را از و داد * در ميان عمق آبى اوفتاد