مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٧

[ تفاوت انسان كامل و ناقص در تمتعات دنيوى ]

اين مگر خويش است با آن طوطيك * اين مگر دو جسم بود و روح يك

اين چرا كردم چرا دادم پيام * سوختم بىچاره را زين گفت خام

اين زبان چون سنگ و هم آهن‌وش است * و آن چه بجهد از زبان چون آتش است

سنگ و آهن را مزن بر هم گزاف * گه ز روى نقل و گاه از روى لاف

ز آن كه تاريك است و هر سو پنبه زار * در ميان پنبه چون باشد شرار

ظالم آن قومى كه چشمان دوختند * ز آن سخنها عالمى را سوختند

عالمى را يك سخن ويران كند * روبهان مرده را شيران كند

جانها در اصل خود عيسى دمند * يك زمان زخمند و گاهى مرهمند

گر حجاب از جانها برخاستى * گفت هر جانى مسيح آساستى

گر سخن خواهى كه گويى چون شكر * صبر كن از حرص و اين حلوا مخور

صبر باشد مشتهاى زيركان * هست حلوا آرزوى كودكان

هر كه صبر آورد گردون بر رود * هر كه حلوا خورد واپس‌تر رود

تفسير قول فريد الدين عطار قدس اللَّه روحه : تو صاحب نفسى اى غافل ميان خاك خون مىخور كه صاحب دل اگر زهرى خورد آن انگبين باشد

صاحب دل را ندارد آن زيان * گر خورد او زهر قاتل را عيان

ز آن كه صحت يافت و از پرهيز رست * طالب مسكين ميان تب در است

گفت پيغمبر كه اى مرد جرى * هان مكن با هيچ مطلوبى مرى

در تو نمرودى است آتش در مرو * رفت خواهى اول ابراهيم شو

چون نه‌اى سباح و نه درياييى * در ميفكن خويش از خود راييى

او ز آتش ورد احمر آورد * از زيانها سود بر سر آورد

كاملى گر خاك گيرد زر شود * ناقص ار زر برد خاكستر شود

چون قبول حق بود آن مرد راست * دست او در كارها دست خداست

دست ناقص دست شيطان است و ديو * ز آن كه اندر دام تكليف است و ريو