مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٦٦

[ تمثيلى ديگر ]

نوحه و گريه‌ى دراز دردمند * هر كه آن جا بود بر گريه‌اش فگند

و انكه مىپرسيد پر كندن ز چيست * بىجوابى شد پشيمان مىگريست

كز فضولى من چرا پرسيدمش * او ز غم پر بود شورانيدمش

مىچكيد از چشم تر بر خاك آب * اندر آن هر قطره مدرج صد جواب

گريه‌ى با صدق بر جانها زند * تا كه چرخ و عرش را گريان كند

عقل و دلها بىگمانى عرشىاند * در حجاب از نور عرشى مىزيند

در بيان آن كه عقل و روح در آب و گل محبوس‌اند همچو هاروت و ماروت در چاه بابل

در بيان آن كه عقل و روح در آب و گل محبوس‌اند همچو هاروت و ماروت در چاه بابل

[ عقل و روح در زندان دنيا ]

[ عقل و روح در زندان دنيا ]

همچو هاروت و چو ماروت آن دو پاك * بسته‌اند اينجا به چاه سهمناك

عالم سفلى و شهوانى درند * اندر اين چه گشته‌اند از جرم بند

سحر و ضد سحر را بىاختيار * زين دو آموزند نيكان و شرار

ليك اول پند بدهندش كه هين * سحر را از ما مياموز و مچين

ما بياموزيم اين سحر اى فلان * از براى ابتلا و امتحان

[ اختيار داشتن ، شرط امتحان و ابتلاست ]

[ اختيار داشتن ، شرط امتحان و ابتلاست ]

كامتحان را شرط باشد اختيار * اختيارى نبودت بىاقتدار

[ تمثيل در اينكه اميال خفتهء آدمى در كمين فرصتى هستند كه با شدّت ظهور كنند ]

[ تمثيل در اينكه اميال خفتهء آدمى در كمين فرصتى هستند كه با شدّت ظهور كنند ]

ميلها همچون سگان خفته‌اند * اندر ايشان خير و شر بنهفته‌اند

چون كه قدرت نيست خفتند اين رده * همچو هيزم پاره‌ها و تن زده

تا كه مردارى در آيد در ميان * نفخ صور حرص كوبد بر سگان

چون در آن كوچه خرى مردار شد * صد سگ خفته بدان بيدار شد

حرصهاى رفته اندر كتم غيب * تاختن آورد سر بر زد ز جيب

مو به موى هر سگى دندان شده * وز براى حيله دم جنبان شده

نيم زيرش حيله بالا آن غضب * چون ضعيف آتش كه يابد او حطب

شعله شعله مىرسد از لامكان * مىرود دود لهب تا آسمان

صد چنين سگ اندر اين تن خفته‌اند * چون شكارى نيست شان بنهفته‌اند

[ تمثيلى ديگر ]

[ تمثيلى ديگر ]

يا چو بازان‌اند ديده دوخته * در حجاب از عشق صيدى سوخته

تا كله بر دارد و بيند شكار * آن گهان سازد طواف كوهسار

[ تمثيلى ديگر ]

[ تمثيلى ديگر ]

شهوت رنجور ساكن مىبود * خاطر او سوى صحت مىرود

چون نبيند نان و سيب و خربزه * در مصاف آيد مزه و خوف بزه

گر بود صبار ديدن سود اوست * آن تهيج طبع سستش را نكوست

ور نباشد صبر پس ناديده به * تير دور اولى ز مرد بىزره