مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٦٣

[ خود را بشناس ]

خود دلت چون مىدهد تا اين حلل * بر كنى اندازىاش اندر وحل

هر پرت را از عزيزى و پسند * حافظان در طى مصحف مىنهند

بهر تحريك هواى سودمند * از پر تو باد بيزن مىكنند

اين چه ناشكرى و چه بىباكى است * تو نمىدانى كه نقاشش كى است

يا همىدانى و نازى مىكنى * قاصدا قلع طرازى مىكنى

[ در برابر خداوند ، استغنا نشان مده ]

[ در برابر خداوند ، استغنا نشان مده ]

اى بسا نازا كه گردد آن گناه * افكند مر بنده را از چشم شاه

ناز كردن خوشتر آيد از شكر * ليك كم خايش كه دارد صد خطر

[ اظهار نياز به درگاه حضرت حق ، بهتر از ناز است ]

[ اظهار نياز به درگاه حضرت حق ، بهتر از ناز است ]

ايمن آباد است آن راه نياز * ترك نازش گير و با آن ره بساز

اى بسا ناز آورى زد پر و بال * آخر الامر آن بر آن كس شد و بال

خوشى ناز ار دمى بفرازدت * بيم و ترس مضمرش بگدازدت

[ اظهار نياز به درگاه خداوند ، دل را نورانى مىكند ]

[ اظهار نياز به درگاه خداوند ، دل را نورانى مىكند ]

وين نياز ار چه كه لاغر مىكند * صدر را چون بدر انور مىكند

[ از خود بينى به در آى تا زنده شوى ]

[ از خود بينى به در آى تا زنده شوى ]

چون ز مرده زنده بيرون مىكشد * هر كه مرده گشت او دارد رشد

چون ز زنده مرده بيرون مىكند * نفس زنده سوى مرگى مىتند

مرده شو تا مخرج الحى الصمد * زنده‌اى زين مرده بيرون آورد

[ ظاهر بين مباش تا حقيقت بين شوى ]

[ ظاهر بين مباش تا حقيقت بين شوى ]

دى شوى بينى تو اخراج بهار * ليل گردى بينى ايلاج نهار *

[ با غرق شدن در نفسانيات ، احوال روحانى خود را تباه مكن ]

[ با غرق شدن در نفسانيات ، احوال روحانى خود را تباه مكن ]

بر مكن آن پر كه نپذيرد رفو * روى مخراش از عزا اى خوب رو

آن چنان رويى كه چون شمس ضحاست * آن چنان رخ را خراشيدن خطاست

زخم ناخن بر چنان رخ كافرى است * كه رخ مه در فراق او گريست

[ خود را بشناس ]

[ خود را بشناس ]

يا نمىبينى تو روى خويش را * ترك كن خوى لجاج انديش را

در بيان آن كه صفا و سادگى نفس مطمئنه از فكرت‌ها مشوش شود چنان كه بر روى آينه چيزى نويسى يا نقش كنى اگر چه پاك كنى داغى بماند و نقصانى

در بيان آن كه صفا و سادگى نفس مطمئنه از فكرت‌ها مشوش شود چنان كه بر روى آينه چيزى نويسى يا نقش كنى اگر چه پاك كنى داغى بماند و نقصانى

روى نفس مطمئنه در جسد * زخم ناخنهاى فكرت مىكشد

فكرت بد ناخن پر زهر دان * مىخراشد در تعمق روى جان

تا گشايد عقده‌ى اشكال را * در حدث كردست زرين بيل را

عقده را بگشاده گير اى منتهى * عقده‌ى سخت است بر كيسه‌ى تهى

در گشاد عقده‌ها گشتى تو پير * عقده‌ى چندى دگر بگشاده گير

[ خود را بشناس ]

[ خود را بشناس ]

عقده‌اى كان بر گلوى ماست سخت * كه بدانى كه خسى يا نيك بخت

حل اين اشكال كن گر آدمى * خرج اين كن دم اگر آدم دمى