مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٦

[ شيطان ، مردم را از زندگى پاك مىترساند ]

سجده مىكرد او كه اى كل زمين * شرمسار است از تو اين جزو مهين

تو كه كلى خاضع امر ويى * من كه جزوم ظالم و زشت و غوى

تو كه كلى خوار و لرزانى ز حق * من كه جزوم در خلاف و در سبق

هر زمان مىكرد رو بر آسمان * كه ندارم روى اى قبله‌ى جهان

چون ز حد بيرون بلرزيد و طپيد * مصطفايش در كنار خود كشيد

ساكنش كرد و بسى بنواختش * ديده‌اش بگشاد و داد اشناختش

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

تا نگريد ابر كى خندد چمن * تا نگريد طفل كى جوشد لبن

طفل يك روزه همىداند طريق * كه بگريم تا رسد دايه‌ى شفيق

[ گريه ، رحمت الهى را به جوش مىآورد ]

[ گريه ، رحمت الهى را به جوش مىآورد ]

تو نمىدانى كه دايه‌ى دايگان * كم دهد بىگريه شير او رايگان

گفت وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً گوش دار * تا بريزد شير فضل كردگار

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

گريه‌ى ابر است و سوز آفتاب * استن دنيا همين دو رشته تاب

گر نبودى سوز مهر و اشك ابر * كى شدى جسم و عرض زفت و سطبر

كى بدى معمور اين هر چار فصل * گر نبودى اين تف و اين گريه اصل

سوز مهر و گريه‌ى ابر جهان * چون همىدارد جهان را خوش دهان

آفتاب عقل را در سوز دار * چشم را چون ابر اشك افروز دار

چشم گريان بايدت چون طفل خرد * كم خور آن نان را كه نان آب تو برد

[ پرداختن به نفسانيات ، روح را پژمرده مىكند ]

[ پرداختن به نفسانيات ، روح را پژمرده مىكند ]

تن چو با برگ است روز و شب از آن * شاخ جان در برگ ريز است و خزان

برگ تن بىبرگى جان است زود * اين ببايد كاستن و آن را فزود

[ از نفسانيات در جهت بارورى روح استفاده كن ]

[ از نفسانيات در جهت بارورى روح استفاده كن ]

أَقْرَضُوا اللَّهَ قرض ده زين برگ تن * تا برويد در عوض دل در چمن

قرض ده كم كن از اين لقمه‌ى تنت * تا نمايد وجه لا عين رأت

تن ز سرگين خويش چون خالى كند * پر ز مشك و در اجلالى كند

اين پليدى بدهد و پاكى برد * از يطهركم تن او بر خورد *

[ شيطان ، مردم را از زندگى پاك مىترساند ]

[ شيطان ، مردم را از زندگى پاك مىترساند ]

ديو مىترساندت كه هين و هين * زين پشيمان گردى و گردى حزين

گر گذارى زين هوسها تو بدن * بس پشيمان و غمين خواهى شدن

اين بخور گرم است و داروى مزاج * و آن بياشام از پى نفع و علاج

هم بدين نيت كه اين تن مركب است * آن چه خو كردست آنش اصوب است

هين مگردان خو كه پيش آيد خلل * در دماغ و دل بزايد صد علل

اين چنين تهديدها آن ديو دون * آرد و بر خلق خواند صد فسون

خويش جالينوس سازد در دوا * تا فريبد نفس بيمار ترا

كاين ترا سود است از درد و غمى * گفت آدم را همين در گندمى

پيش آرد هيهى و هيهات را * و ز لويشه پيچد او لبهات را

همچو لبهاى فرس در وقت نعل * تا نمايد سنگ كمتر را چو لعل