مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٧

[ تشبيه نفس امّاره به دوزخ ]

جمع شدن نخجيران گرد خرگوش و ثنا گفتن او را

جمع شدن نخجيران گرد خرگوش و ثنا گفتن او را

جمع گشتند آن زمان جمله وحوش * شاد و خندان از طرب در ذوق و جوش

حلقه كردند او چو شمعى در ميان * سجده آوردند و گفتندش كه هان

تو فرشته‌ى آسمانى يا پرى * نى تو عزراييل شيران نرى

هر چه هستى جان ما قربان تست * دست بردى دست و بازويت درست

راند حق اين آب را در جوى تو * آفرين بر دست و بر بازوى تو

باز گو تا چون سگاليدى به مكر * آن عوان را چون بماليدى به مكر

باز گو تا قصه درمانها شود * باز گو تا مرهم جانها شود

باز گو كز ظلم آن استم نما * صد هزاران زخم دارد جان ما

گفت تاييد خدا بود اى مهان * ور نه خرگوشى كه باشد در جهان

قوتم بخشيد و دل را نور داد * نور دل مر دست و پا را زور داد

از بر حق مىرسد تفضيلها * باز هم از حق رسد تبديلها

حق به دور و نوبت اين تاييد را * مىنمايد اهل ظن و ديد را

پند دادن خرگوش نخجيران را كه بدين شاد مشويد

پند دادن خرگوش نخجيران را كه بدين شاد مشويد

[ به ملك دنيا مغرور مشو ]

[ به ملك دنيا مغرور مشو ]

هين به ملك نوبتى شادى مكن * اى تو بسته‌ى نوبت آزادى مكن

[ بهترين ملك ، ملك معنوى است ]

[ بهترين ملك ، ملك معنوى است ]

آن كه ملكش برتر از نوبت تنند * برتر از هفت انجمش نوبت زنند

برتر از نوبت ملوك باقىاند * دور دايم روحها با ساقىاند

[ از نفسانيات پرهيز كن تا به معرفت رسى ]

[ از نفسانيات پرهيز كن تا به معرفت رسى ]

ترك اين شرب ار بگويى يك دو روز * در كنى اندر شراب خلد پوز

تفسير رجعنا من الجهاد الاصغر الى الجهاد الاكبر

تفسير رجعنا من الجهاد الاصغر الى الجهاد الاكبر

[ جهاد اكبر ، مبارزه با نفس است ]

[ جهاد اكبر ، مبارزه با نفس است ]

اى شهان كشتيم ما خصم برون * ماند خصمى زو بتر در اندرون

كشتن اين كار عقل و هوش نيست * شير باطن سخره‌ى خرگوش نيست

[ تشبيه نفس امّاره به دوزخ ]

[ تشبيه نفس امّاره به دوزخ ]

دوزخ است اين نفس و دوزخ اژدهاست * كاو به درياها نگردد كم و كاست