مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٤

[ رجوع به حكايت نخچيران و شير ]

تا جهان گه صابر است و گه شكور * بوستان گه حله پوشد گاه عور

آفتابى كاو بر آيد نارگون * ساعتى ديگر شود او سر نگون

اختران تافته بر چار طاق * لحظه لحظه مبتلاى احتراق

ماه كاو افزود ز اختر در جمال * شد ز رنج دق او همچون خيال

اين زمين با سكون با ادب * اندر آرد زلزله‌ش در لرز تب

اى بسا كه زين بلاى مرده‌ريگ * گشته است اندر جهان او خرد و ريگ

اين هوا با روح آمد مقترن * چون قضا آيد و با گشت و عفن

آب خوش كاو روح را همشيره شد * در غديرى زرد و تلخ و تيره شد

آتشى كاو باد دارد در بروت * هم يكى بادى بر او خواند يموت

حال دريا ز اضطراب و جوش او * فهم كن تبديلهاى هوش او

چرخ سر گردان كه اندر جستجوست * حال او چون حال فرزندان اوست

گه حضيض و گه ميانه گاه اوج * اندر او از سعد و نحسى فوج فوج

از خود اى جزوى ز كلها مختلط * فهم مىكن حالت هر منبسط

چون كه كليات را رنج است و درد * جزو ايشان چون نباشد روى زرد

خاصه جزوى كاو ز اضداد است جمع * ز آب و خاك و آتش و باد است جمع

اين عجب نبود كه ميش از گرگ جست * اين عجب كاين ميش دل در گرگ بست

زندگانى آشتى ضدهاست * مرگ آن كاندر ميانشان جنگ خاست

لطف حق اين شير را و گور را * الف داده ست اين دو ضد دور را

چون جهان رنجور و زندانى بود * چه عجب رنجور اگر فانى بود

خواند بر شير او از اين رو پندها * گفت من پس مانده‌ام زين بندها

شير گفتش تو ز اسباب مرض * اين سبب گو خاص كاين استم غرض

گفت آن شير اندر اين چه ساكن است * اندر اين قلعه ز آفات ايمن است

قعر چه بگزيد هر كى عاقل است * ز آن كه در خلوت صفاهاى دل است

ظلمت چه به كه ظلمتهاى خلق * سر نبرد آن كس كه گيرد پاى خلق

گفت پيش آ زخمم او را قاهر است * تو ببين كان شير در چه حاضر است

گفت من سوزيده‌ام ز آن آتشى * تو مگر اندر بر خويشم كشى

تا به پشت تو من اى كان كرم * چشم بگشايم به چه در بنگرم